Σκληρό μήνυμα έστειλε από το βήμα της τουρκικής εθνοσυνέλευσης ο Υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, μιλώντας για τον προϋπολογισμό του 2026. Ο Γκιουλέρ ανέβασε τους τόνους για Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Κυπριακό, επαναλαμβάνοντας τις γνωστές θέσεις της Άγκυρας.

Μεταξύ άλλων, προειδοποίησε ότι η Άγκυρα δεν θα δείξει «καμία ανοχή» –όπως είπε– σε «μονομερείς προσπάθειες δημιουργίας τετελεσμένων» στην περιοχή, παρά το ότι «κρατά ανοιχτή την πόρτα της διπλωματίας» με την Ελλάδα. Την ίδια στιγμή, ισχυρίστηκε ότι η Άγκυρα θέλει «ειλικρινά» λύσεις «με καλή γειτονία» και στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.

Στο κυπριακό: επιμένει στη γραμμή «δύο κρατών»

Ο Γκιουλέρ επανέλαβε τη θέση περί λύσης «ίσης κυριαρχίας και δύο κρατών» στην Κύπρο, τονίζοντας ότι η Τουρκία απορρίπτει «οποιαδήποτε πρωτοβουλία» που –κατά την Άγκυρα– «αγνοεί τα δικαιώματα» των Τουρκοκυπρίων.

Παράλληλα επιτέθηκε στην «Ε/κ διοίκηση νοτίου Κύπρου», όπως αποκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία, κατηγορώντας την ότι προσπαθεί να ενισχύσει την πολιτική και στρατιωτική της ισχύ «με ξένη υποστήριξη». Υποστήριξε ακόμη ότι η Τουρκία «θα προστατεύσει» τα «νόμιμα συμφέροντα» των Τουρκοκυπρίων, επικαλούμενος εγγυητικά δικαιώματα και «ιστορικές ευθύνες».

Αζερμπαϊτζάν – Λιβύη: Επεκτείνει τις συνεργασίες

Στην ομιλία του, ο Τούρκος Υπουργός αναφέρθηκε και στη στενή συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν – «ένα έθνος, δύο κράτη, ένας στρατός» όπως είπε – κάνοντας λόγο για εκπαίδευση, συμβουλευτικές αποστολές και ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας.

Για τη Λιβύη μίλησε για «ιστορικούς δεσμούς» και υποστήριξε ότι η Άγκυρα συμβάλλει «στη σταθερότητα» μέσω στρατιωτικής εκπαίδευσης και συνεργασίας στις «θαλάσσιες δικαιοδοσίες».

Σε ανοιχτό δημόσιο καβγά εξελίσσεται η υπόθεση ανάμεσα στον Τ/Κ ηγέτη Ερσίν Τατάρ και τον ισλαμιστή Τούρκο ιεροκήρυκα Αχμέτ Μαχμούτ Ουνλού, γνωστό ως «Τζουμπελί Αχμέτ», με φόντο το αποτέλεσμα των πρόσφατων «εκλογών» στα κατεχόμενα.

Ο Ερσίν Τατάρ υποστήριξε ότι η ήττα του οφείλεται –εν μέρει– σε προεκλογικό βίντεο προσευχής του «Τζουμπελί Αχμέτ», δηλώνοντας πως του κόστισε περίπου 5 ποσοστιαίες μονάδες. «Αυτός ο λαός δεν τρώει τέτοια πράγματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

«Δεν τον είδα ποτέ – Δεν ζήτησα προσευχή»

Μετά τις αντιδράσεις, ο Τατάρ έσπευσε να δηλώσει ότι δεν θυμάται καμία συνάντηση με τον ιεροκήρυκα και ότι ουδέποτε ζήτησε προσευχή, διαψεύδοντας κάθε σχετική αναφορά.

Αντεπίθεση με… απόδειξη

Η απάντηση του «Τζουμπελί Αχμέτ» ήταν άμεση και εκρηκτική. Ο ιεροκήρυκας ισχυρίστηκε ότι υπήρξε επικοινωνία μεταξύ τους και, για να το αποδείξει, δημοσιοποίησε βίντεο από συνομιλία τους, προκαλώντας νέο γύρο αντιδράσεων.

Στο συνοδευτικό του σχόλιο, ο «Τζουμπελί Αχμέτ» άφησε αιχμές, λέγοντας –μεταξύ άλλων– ότι αφού ο Τατάρ αποδίδει την ήττα του αλλού και όχι στις επιλογές του, «τότε η ήττα του ήταν ωφέλιμη».

Σάλος στα κατεχόμενα

Η υπόθεση έχει προκαλέσει θύελλα σχολίων στον Τ/κ και τουρκικό δημόσιο λόγο, με πολλούς να κάνουν λόγο για πολιτικό φιάσκο, αλλά και για επικίνδυνη σύγχυση πολιτικής και θρησκευτικής επιρροής στην προεκλογική περίοδο.

Το μόνο βέβαιο:

Η «εκλογική» ήττα Τατάρ συνεχίζει να προκαλεί σεισμούς – αυτή τη φορά με προσευχές, βίντεο και δημόσιες αλληλοκατηγορίες.

Σε άτυπο «δημοψήφισμα» εξελίσσονται οι ‘εκλογές’ της Κυριακής ανάμεσα στη γραμμή του Τ/Κ ηγέτη Ερσίν Τατάρ υπέρ της λύσης ‘δύο κρατών’ και στη μετριοπαθή, διαπραγματευτική προσέγγιση του ηγέτη του CTP Τουφάν Ερχιουρμάν, που κρατά ανοιχτό το ενδεχόμενο ομοσπονδιακού πλαισίου, σύμφωνα με τον γνωστό Τούρκο δημοσιογράφο Σεντάτ Εργκίν.  Συνοψίζει μάλιστα την πρόταση λύσης για το Κυπριακό του Ερχιουρμάν: ένα sui generis μοντέλο «ομοσπονδίας δύο μερών» —«που μπορεί να ονομάζονται κράτη»— όπου έξι τομείς ορίζονται ως κοινής αρμοδιότητας και απαιτούν συν-απόφαση με τους Ε/Κ.

Το «μέτωπο» Τατάρ

Σε ρεπορτάζ – ανάλυσή του για την τουρκική εφημερίδα Οξιτζέν, έπειτα από 4 μέρες παρακολούθησης της ‘προεκλογικής’ διαδικασίας από τα Κατεχόμενα, ο Εργκίν περιγράφει εντυπωσιακά σκηνοθετημένες συγκεντρώσεις με έντονη σημειολογία (σημαίες Τουρκίας και του ψευδοκράτους, συνθήματα τύπου «ATAK Diplomasi»). Σε επαφές του στην Κερύνεια —ακόμη και σε χώρους με βαριά ιστορική φόρτιση, όπως η λέσχη της ομάδας Τουρκικές Πατριωτικές Εστίες Λεμεσού— ο Τατάρ υποστηρίζει ότι η ομοσπονδία «ανήκει στο παρελθόν» και ότι η μόνη «ρεαλιστική» επιλογή είναι η λύση ‘δύο κρατών’. Επικαλείται τη στήριξη του Τούρκου Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν (με επανειλημμένες αναφορές στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ) και προβάλλει ως πλεονέκτημα τον «συντονισμό» με την Άγκυρα. Στο αφήγημα εντάσσεται και η πρόσφατη απόφαση της ‘βουλής’ στις 14 Οκτωβρίου που απάλειψε την αναφορά σε ομοσπονδία από τη ‘διακήρυξη του 1983΄της ψευδοβουλής.

Παράλληλα, ο Τατάρ ισχυρίζεται ότι με ομοσπονδιακό μοντέλο οι Τ/Κ θα καταστούν «μειονότητα» εντός ΕΕ και ότι η παρουσία του τουρκικού στρατού/καθεστώς εγγυήσεων θα τεθεί σε κίνδυνο. Στις συγκεντρώσεις του συνδέει το διακύβευμα με μεγάλα έργα υποδομής (δρόμοι, νοσοκομεία, σχολεία) και παρουσιάζει τις ‘εκλογές’ ως «δημοψήφισμα» μεταξύ «εθνικής πολιτικής» και «κινδύνου/περιπέτειας».

Το «μέτωπο» Ερχιουρμάν

Στον αντίποδα, οι εκδηλώσεις του Τουφάν Ερχιουρμάν είναι πιο λιτές, με ατμόσφαιρα αριστερής βάσης (μουσικές αναφορές από Ζουλφού Λιβανελί έως Bella Ciao). Ο Εργκίν υπογραμμίζει τη ρητορική δεινότητα του Ερχιουρμάν και τη σταθερή του γραμμή: δεν «τσακώνεται» με την Τουρκία («όσο κι αν προσπαθήσουν»), αλλά ταυτόχρονα κατηγορεί τον Τατάρ για πενταετή αδράνεια στο τραπέζι των συνομιλιών.

Κομβικό στο κείμενο είναι η ιδιόμορφη, αναλυτικο-συνθετική πρόταση του Ερχιουρμάν: ένα sui generis μοντέλο «ομοσπονδίας δύο μερών» —«που μπορεί να ονομάζονται κράτη»— όπου έξι τομείς ορίζονται ως κοινής αρμοδιότητας και απαιτούν συν-απόφαση με τους Ε/Κ:

1. ασφάλεια σε όλο το νησί,
2. ενέργεια,
3. υδρογονάνθρακες,
4. θαλάσσιες ζώνες,
5. εμπορικές οδοί/διαδρομές (με αναφορά στο IMEC),
6. ζητήματα ιθαγένειας/καθεστώτος εντός ΕΕ.

Εκτός αυτών, «το ‘Τουρκικό Κράτος της Κύπρου’ και το ‘Ελληνοκυπριακό Κράτος’» θα ασκούν όλες τις λοιπές κρατικές αρμοδιότητες στο έδαφός τους. Η τουρκική εγγύηση, κατά τον ίδιο, παραμένει όσο υφίστανται οι τομείς κοινής αρμοδιότητας. Ο Ερχιουρμάν αποφεύγει να «μπει στις πλατείες» με τον όρο «ομοσπονδία», επιλέγοντας τεχνική εξειδίκευση σε συνεντεύξεις/ΜΜΕ.

Τι διακυβεύεται την Κυριακή

Ο Εργκίν καταγράφει οκτώ υποψηφιότητες αλλά βλέπει την κούρσα να πολώνεται μεταξύ Τατάρ και Ερχιουρμάν —με ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο έκβασης από τον πρώτο γύρο. Υπενθυμίζει τις καταγγελίες για «παρέμβαση» της Τουρκίας το 2020, σημειώνοντας ότι το 2025 το κλίμα είναι ηπιότερο, παρά επισκέψεις προσώπων «κοντά» στην τουρκική κυβέρνηση.

Συμπέρασμα του αρθρογράφου: οι ‘εκλογές’ λειτουργούν ως επιλογή δύο διαφορετικών οραμάτων για το μέλλον των Τουρκοκυπρίων —το αφήγημα ‘δύο κρατών’ του Τατάρ με έντονη αγκύλωση στην Άγκυρα, ή το sui generis μοντέλο του Ερχιουρμάν που επιδιώκει θεσμική συν-διαχείριση κρίσιμων τομέων με τους Ε/Κ, κρατώντας χαμηλά τους συμβολισμούς και ψηλά το περιεχόμενο.

Μήνυμα στήριξης της ‘βούλησης’ των Τ/Κ στις ‘εκλογές στα κατεχόμενα στις 19 Οκωβρίου έστειλε από τις φυλακές Σηλυβρίας ο Δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου.

«Το να σεβόμαστε τη βούληση του ΄λαού’ της ‘τδβκ’ δεν είναι απλώς μια διπλωματική υποχρέωση – είναι αδελφικό μας χρέος», έγραψε χαρακτηριστικά ο Ιμάμογλου,.

Ο Τούρκος πολιτικός υπενθύμισε ότι έζησε τα φοιτητικά του χρόνια στην κατεχόμενη Κύπρο, όπου, όπως είπε, «είδε από κοντά τον αγώνα των Τουρκοκυπρίων για δημοκρατία, ελευθερία και ύπαρξη».

Στο μήνυμά του έκανε έκκληση για ηρεμία και δημοκρατική ωριμότητα κατά τη διάρκεια των ‘εκλογών’, προσθέτοντας:

«Οι Τουρκοκύπριοι έχουν τη δύναμη να καθορίσουν οι ίδιοι τη μοίρα τους. Είμαστε πάντα στο πλευρό τους και θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε μια λύση βασισμένη στην ειρήνη, την ισότητα και τον αμοιβαίο σεβασμό».

Το μήνυμα Ιμάμογλου ήρθε λίγες ημέρες πριν τις κάλπες στα κατεχόμενα, όπου η μάχη μεταξύ του νυν Τ/Κ ηγέτη Ερσίν Τατάρ και του υποψηφίου της αντιπολίτευσης Τουφάν Ερχιουρμάν αναμένεται ιδιαίτερα σκληρή.

Σενάρια περί ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ και έντονες προειδοποιήσεις για τη στρατιωτική παρουσία ξένων δυνάμεων στην Κύπρο κυριαρχούν στον τουρκικό Τύπο και στις δηλώσεις της τ/κ αντιπολίτευσης.

Η εθνικιστική εφημερίδα Sözcü κάνει λόγο για «βρώμικο παζάρι» κατά της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι η Λευκωσία επιδιώκει να ενταχθεί στη Συμμαχία με αντάλλαγμα κινήσεις υπέρ της Άγκυρας στην ΕΕ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης φέρεται να μετέφερε στον ΓΓ του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε ότι η Κύπρος είναι «έτοιμη για ένταξη όταν δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες».

Η τουρκική εφημερίδα υποστηρίζει ακόμη ότι η Αθήνα χρησιμοποιεί το βέτο για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE ως μοχλό πίεσης σε ζητήματα Αιγαίου και 12 ναυτικών μιλίων.

Την ίδια ώρα, η επικεφαλής του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος (CTP) στα Κατεχόμενα, Σίλα Ιντζιρλί μφανίστηκε ιδιαίτερα ανήσυχη για τις στρατιωτικές εξελίξεις στην Κύπρο.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Άγκυρα, η Ιντζιρλί υποστήριξε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία προσπαθεί να εντάξει το νησί «σε διαφορετικό μηχανισμό ασφάλειας», κάνοντας ειδική αναφορά στη συμφωνία SOFA με τη Γαλλία και στην παρουσία ΗΠΑ και Βρετανίας στο νησί.

«Η Κύπρος έχει εισέλθει σε μια επικίνδυνη κατάσταση», ισχυρίστηκε, λέγοντας ότι η αποστολή γαλλικών στρατευμάτων και εξοπλισμού στο νησί αυξάνει την ένταση και δημιουργεί «ασύμμετρη κατάσταση ασφάλειας» για τους Τουρκοκυπρίους και την Τουρκία.

Η ίδια υποστήριξε ότι η ανάπτυξη τουρκικών F-16 στο κατεχόμενο Ερτζάν και η δημιουργία γραμμής αεράμυνας από την Άγκυρα ήταν αναγκαίες κινήσεις απέναντι στις νέες ισορροπίες ασφαλείας στην περιοχή.

Παράλληλα, η Ιντζιρλί ξεκαθάρισε ότι το CTP «δεν θεωρεί σωστό κανέναν μηχανισμό ασφάλειας που δεν περιλαμβάνει την Τουρκία», ενώ εκτίμησε ότι από τον Ιούλιο ενδέχεται να ξεκινήσει νέα διαδικασία 5+ για το Κυπριακό υπό τον ΟΗΕ.

Η Τουρκοκύπρια πολιτικός υποστήριξε επίσης ότι το σημερινό status quo «έχει υψηλό κόστος» τόσο για τους Τουρκοκυπρίους όσο και για την Τουρκία, ιδιαίτερα στις σχέσεις της Άγκυρας με την ΕΕ, στα ενεργειακά και στα ζητήματα ασφάλειας.

Αναφερόμενη στον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχουρμάν, η İncirli ισχυρίστηκε ότι μετά την εκλογή του «οι Ελληνοκύπριοι ενδέχεται πλέον να εμφανιστούν ως η πλευρά που δεν θέλει να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».

Ενόχληση προκαλεί στην Τουρκία η νέα στατιωτική συμφωνία ανάμεσα στη Γαλλία και την Κυπριακή Δημοκρατία που προβλέπει παρουσία γαλλικών δυνάμεων στο νησί!

Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανακοίνωσαν ότι τον Ιούνιο στο Παρίσι θα πέσουν οι υπογραφές για τη συμφωνία που ανοίγει τον δρόμο για γαλλική στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο.

«Παίζουν με τη φωτιά» λένε τουρκικοί κύκλοι

Η τουρκική πλευρά αντιδρά έντονα, με αναλυτές να υποστηρίζουν ότι ένα τέτοιο βήμα δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς συμφωνία με τους Τουρκοκύπριους, επικαλούμενοι τις συμφωνίες εγγυήσεων του 1960.

«Δεν αλλάζει ισορροπίες, αλλά ανεβάζει την ένταση»

Ο καθηγητής Χασάν Ουνάλ ρίχνει τους τόνους στο στρατιωτικό σκέλος, αλλά προειδοποιεί για το πολιτικό παιχνίδι: «Η Γαλλία θέλει να δείξει ότι είναι δίπλα σε Ελλάδα και Κύπρο», «Μιλάμε για περιορισμένη παρουσία, κυρίως εκπαιδευτική».

 «Έμμεσο μήνυμα προς την Τουρκία»

Ο απόστρατος πρέσβης Ουλούτς Οζουλκέρ αναφέρει:

«Δεν είναι άμεση στρατιωτική απειλή, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως μήνυμα προς την Άγκυρα»

Φόβοι για κλιμάκωση

Ακόμη πιο αιχμηρός ο απόστρατος στρατηγός Γκιουράι Αλπάρ: «Εξωτερικές δυνάμεις στο νησί αυξάνουν τον κίνδυνο, η περιοχή είναι ήδη εκρηκτική»

Το παρασκήνιο όπως το βλέπει η Άγκυρα

Σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, η κίνηση της Γαλλίας συνδέεται με ⁠γεωπολιτική επιρροή, ⁠εξοπλιστικά deals και ενεργειακά συμφέροντα στην ανατολική Μεσόγειο

Εκτιμούν ότι η συμφωνία μπορεί να μην αλλάζει τους στρατιωτικούς συσχετισμούς, όμως ρίχνει λάδι στη φωτιά σε μια ήδη ευαίσθητη περιοχή.

Το Παρίσι απορρίπτει τις τουρκικές απειλές και επιμένει ότι η συμφωνία με τη Λευκωσία είναι «τεχνική διευθέτηση» για ανθρωπιστικές αποστολές

Σκληρή απάντηση στις αντιδράσεις και τις προειδοποιήσεις της Άγκυρας δίνει η Γαλλία για τη στρατιωτική συμφωνία που υπέγραψε με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Το Παρίσι ξεκαθαρίζει ότι δεν δημιουργεί στρατιωτική βάση στην Κύπρο και χαρακτηρίζει τη συμφωνία SOFA μια απλή «τεχνική διευθέτηση», η οποία θα επιτρέπει την παρουσία γαλλικού στρατιωτικού προσωπικού στο νησί για ανθρωπιστικές επιχειρήσεις και απομακρύνσεις αμάχων από εμπόλεμες περιοχές.

Γαλλική διπλωματική πηγή, μιλώντας στην τουρκική ιστοσελίδα Türkiye Today, απέρριψε ουσιαστικά τις τουρκικές αιτιάσεις ότι η συμφωνία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και τις Συνθήκες του 1960 για την Κύπρο.

«Πρόκειται για τεχνική συμφωνία και όχι για συμφωνία στρατιωτικής βάσης», ήταν το σαφές μήνυμα της γαλλικής πλευράς.

«Ασπίδα» του Παρισιού στη συμφωνία

Σύμφωνα με τη γαλλική πηγή, η συμφωνία δημιουργεί το νομικό πλαίσιο για την παρουσία γαλλικών δυνάμεων στην Κύπρο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αμυντικής συνεργασίας.

Θα διευκολύνει, μεταξύ άλλων, τις υπερπτήσεις, τις ενδιάμεσες στάσεις στρατιωτικών μέσων και τις επιχειρήσεις απομάκρυνσης πολιτών από περιοχές κρίσης στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.

Το Παρίσι υποστηρίζει ότι η συμφωνία ενισχύει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και τη συλλογική ικανότητα αντιμετώπισης περιφερειακών κρίσεων.

Οι απειλές της Άγκυρας

Η Τουρκία είχε ανεβάσει κατακόρυφα τους τόνους, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία παράνομη και προειδοποιώντας ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν «τη δύναμη και την αποφασιστικότητα να δώσουν την πιο σκληρή απάντηση» σε ενέργειες που, όπως ισχυρίζεται, απειλούν την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων.

Η Γαλλία, ωστόσο, απορρίπτει το σενάριο ότι η συμφωνία στρέφεται κατά της Τουρκίας.

Μάλιστα, η γαλλική διπλωματική πηγή υπενθύμισε ότι η Κύπρος χρησιμοποιήθηκε και στο παρελθόν ως κόμβος για την επιστροφή Γάλλων πολιτών από το Ισραήλ, ενώ τόνισε ότι το Παρίσι παραμένει έτοιμο να στηρίξει όλους τους συμμάχους του σε περιόδους κρίσης.

Η συμφωνία που εξόργισε την Τουρκία

Η συμφωνία υπογράφηκε στις 8 Ιουνίου από τη Γαλλίδα υπουργό Ενόπλων Δυνάμεων Κατρίν Βοτρέν και τον υπουργό Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας Βασίλη Πάλμα.

Η Άγκυρα βλέπει στη συμφωνία νέα ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας της Γαλλίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Το Παρίσι, από την πλευρά του, επιμένει ότι πρόκειται αποκλειστικά για ένα νομικό και τεχνικό πλαίσιο συνεργασίας.