Σε διευκρινίσεις για το περιεχόμενο του υπό διαμόρφωση νομοσχεδίου για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας, το οποίο στην Τουρκία συνδέεται με τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», προχώρησε ο Τούρκος ακαδημαϊκός Γιουτζέλ Ατζέρ, επιχειρώντας να χαμηλώσει τους τόνους της έντονης συζήτησης που έχει ανοίξει γύρω από το θέμα σε Ελλάδα και Τουρκία.

Ο Ατζέρ, ο οποίος φέρεται να συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση του σχεδίου νόμου, υποστήριξε ότι ούτε στον τίτλο ούτε στο περιεχόμενο του νομοσχεδίου υπάρχει ο όρος «Γαλάζια Πατρίδα», ενώ ξεκαθάρισε ότι το κείμενο δεν περιλαμβάνει χάρτες, ούτε αναφορές σε «γκρίζες ζώνες» ή σε «152 νησιά».

Σύμφωνα με τον ίδιο:

-το σχέδιο νόμου δεν αφορά ζητήματα κυριαρχίας,

-δεν καθορίζει «αμφισβητούμενες περιοχές»,

-λειτουργεί ως γενικό πλαίσιο για τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας,

-περιλαμβάνει και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ),

-ενώ στόχος του είναι κυρίως η θεσμική κωδικοποίηση της ήδη υπάρχουσας κατάστασης και όχι η δημιουργία νέων δεδομένων.

Οι δηλώσεις του έρχονται τη στιγμή που στην Τουρκία συνεχίζεται η έντονη δημόσια αντιπαράθεση για το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, το οποίο έχει συνδεθεί πολιτικά και επικοινωνιακά με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Ο Τούρκος σχολιαστής Μουράτ Γεκίν αναφέρει ότι το θέμα αποτέλεσε ένα από τα βασικά ζητήματα στο Ελληνοτουρκικό Φόρουμ που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ελληνική πλευρά ανέμενε ότι η Άγκυρα θα ενημέρωνε ή θα διαβουλευόταν με την Αθήνα πριν παρουσιάσει το σχέδιο νόμου. Ωστόσο, όπως μεταφέρει ο Τούρκος σχολιαστής, η τουρκική πλευρά απάντησε θέτοντας το ερώτημα:

«Η Ελλάδα συμβουλεύτηκε την Τουρκία όταν στρατιωτικοποιούσε τα νησιά του Αιγαίου κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης;»

Κατά τον ίδιο, η απάντηση που δόθηκε από ελληνικής πλευράς ήταν πως «αυτό είναι διαφορετικό θέμα».

Η ανησυχία για τις προεδρικές εξουσίες

Ο Μουράτ Γεκίν σημειώνει ακόμη ότι μία από τις βασικές ανησυχίες της Αθήνας αφορά τις εξουσίες που παρέχει το σχέδιο νόμου στον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε ζητήματα που σχετίζονται με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Ωστόσο, ο ίδιος υποστηρίζει ότι με βάση το ισχύον προεδρικό σύστημα της Τουρκίας, η εκτελεστική εξουσία βρίσκεται ήδη στα χέρια του Προέδρου και επομένως δεν προκύπτει ουσιαστική διαφοροποίηση.

Αναφορά σε Μητσοτάκη και Patriot

Ο Τούρκος αρθρογράφος κάνει επίσης ειδική αναφορά στον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκος Μητσοτάκης, υποστηρίζοντας ότι «γνωρίζει την πραγματικότητα» γύρω από τη συζήτηση για τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Μάλιστα, συνδέει την απόφαση απομάκρυνσης δύο συστημάτων Patriot από τα νησιά με το γενικότερο κλίμα που έχει διαμορφωθεί στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Παρά τις σκληρές δημόσιες αντιπαραθέσεις, ο Μουράτ Γεκίν εκτιμά ότι η συζήτηση γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα» μπορεί τελικά να λειτουργήσει υπέρ της πολιτικής των «ήρεμων νερών» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, υποστηρίζει ότι η ελληνική εσωτερική πολιτική εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αφήγηση περί «τουρκικής απειλής», κάτι που —κατά την άποψή του— δυσκολεύει την πλήρη αποκλιμάκωση στο Αιγαίο.

Μήνυμα αποκλιμάκωσης, αλλά και αιχμές κατά της ελληνικής στάσης, στέλνει ο Τούρκος αρθρογράφος Μενσούρ Ακγκιούν στην εφημερίδα Καράρ, μετά από επαφές στην Αθήνα στο πλαίσιο του Ελληνοτουρκικού Φόρουμ.

Ο Ακγκιούν υποστηρίζει ότι η δυσπιστία στις ελληνοτουρκικές σχέσεις παραμένει ισχυρή, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, και τροφοδοτείται τόσο από τα ζητήματα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου όσο και από το Κυπριακό. Αναφέρει ότι η ελληνική πολιτική επηρεάζεται από «οντολογική», όπως τη χαρακτηρίζει, ανησυχία απέναντι στην Τουρκία, συνδέοντάς την με τις ελληνικές θέσεις για τα 12 μίλια στο Αιγαίο και με το Κυπριακό.

Ο Τούρκος αρθρογράφος επικρίνει επίσης την πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ απέναντι στην Τουρκία μέσω συνεργασιών με το Ισραήλ.

«Να παγώσουν τα προβλήματα»

Παρά τις αιχμές, ο Ακγκιούν τάσσεται υπέρ της διαχείρισης και όχι της κλιμάκωσης. Όπως γράφει, εφόσον η Τουρκία δεν επιθυμεί πόλεμο, ούτε σύγκρουση με την ΕΕ και τις ΗΠΑ, η πιο λογική επιλογή είναι «να παγώσουν τα προβλήματα» και να αποφεύγονται κινήσεις που μπορούν να προκαλέσουν κρίση.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο υπό διαμόρφωση τουρκικό νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας, σημειώνοντας ότι, σύμφωνα με την εικόνα που αποκόμισε από τις επαφές του στην Αθήνα, καταβάλλεται προσπάθεια να μην προκληθεί περιττή ένταση. Όπως αναφέρει, η Άγκυρα επιχειρεί να εξηγήσει ότι το προσχέδιο δεν περιλαμβάνει χάρτη ούτε αναφορά σε νησίδες, βραχονησίδες ή υφάλους με αμφισβητούμενο καθεστώς.

«Η Ελλάδα είναι χαμηλά στην τουρκική ατζέντα»

Ο Ακγκιούν ασκεί κριτική και στους ανώνυμους λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίοι, όπως λέει, μιλούν για «152 νησιά», για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και ακόμη και για ενδεχόμενο πόλεμο Ελλάδας–Τουρκίας.

«Αν κάποιος που δεν γνωρίζει το θέμα περιηγηθεί στο Χ, θα νομίσει ότι το μοναδικό μέλημα της Τουρκίας είναι η Ελλάδα», γράφει, προσθέτοντας ότι στην πραγματικότητα η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλά στην ατζέντα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας της Άγκυρας.

Κατά τον ίδιο, κανείς σοβαρός στην Άγκυρα δεν βλέπει την Ελλάδα ως πραγματική απειλή ούτε θεωρεί ότι θα επιτεθεί μόνη της ή μαζί με το Ισραήλ ή τη Γαλλία.

«Η παλιά Τουρκία ανήκει στο παρελθόν»

Ο Τούρκος αρθρογράφος υποστηρίζει ότι η Τουρκία πλέον κινείται σε παγκόσμιο πλαίσιο, προετοιμάζεται για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, παρακολουθεί τις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας, εμπλέκεται στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία και δίνει μεγαλύτερη σημασία σε φακέλους όπως η Λιβύη, η Σομαλία και η Συρία.

Καταλήγει ότι η Τουρκία δεν κατασκευάζει «κάθε αεροπλάνο, κάθε πύραυλο, κάθε drone και κάθε πλοίο για την Ελλάδα», καλώντας σε περισσότερη αυτοπεποίθηση, ενσυναίσθηση και στρατηγική, ώστε οι δύο πλευρές να μπορούν, έστω και χωρίς επίλυση των προβλημάτων, να διαχειριστούν τις σχέσεις τους προς όφελος και των δύο.

Νέα εμπρηστική παρέμβαση για το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» έκανε ο Τούρκος απόστρατος ναύαρχος Τζεμ Γκιουρντενίζ, ο οποίος θεωρείται ο «εμπνευστής» του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», ζητώντας ανοιχτά να συμπεριληφθούν στον νέο νόμο οι λεγόμενες «153 αμφισβητούμενες νησίδες και βραχονησίδες» του Αιγαίου.

Σε εκτενές άρθρο του στην κεμαλική – εθνικιστική ιστοσελίδα 12Punto με τίτλο «Γαλάζια Πατρίδα και Νόμος για τις Ζώνες Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας», ο Γκιουρντενίζ υποστηρίζει ότι η Τουρκία καθυστέρησε «στρατηγικά» να αποκτήσει ενιαίο νομικό πλαίσιο για τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της.

Ο απόστρατος ναύαρχος παρουσιάζει το νέο νομοσχέδιο ως «θεσμοθέτηση της αφύπνισης της Γαλάζιας Πατρίδας» και υποστηρίζει ότι η Τουρκία πρέπει πλέον να περάσει από τη θεωρία στην πρακτική εφαρμογή των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Στο άρθρο γίνεται εκτενής αναφορά στις κρίσεις του Αιγαίου, από την υφαλοκρηπίδα του 1976 μέχρι τα Ίμια, με τον Γκιουρντενίζ να επαναφέρει τη θεωρία περί EGAYDAAK, δηλαδή «νησίδων και βραχονησίδων των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα», όπως ισχυρίζεται η τουρκική πλευρά.

Μάλιστα, ισχυρίζεται ότι οι 153 αυτές νησίδες αντιστοιχούν στο 6% του Αιγαίου και ζητά να κατονομαστούν ρητά στον νέο νόμο μαζί με «ειδικές αλιευτικές ζώνες».

Ο Τούρκος ναύαρχος επαναλαμβάνει επίσης τις πάγιες τουρκικές θέσεις κατά της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, υποστηρίζοντας ότι αν εφαρμοστεί στο Αιγαίο «όπως το ερμηνεύει η Ελλάδα», τότε η Τουρκία θα «εγκλωβιστεί στις ακτές της Ανατολίας».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στην Ανατολική Μεσόγειο, χαρακτηρίζοντας την Κυπριακή Δημοκρατία ως «ΕΚΔΝΚ» και υποστηρίζοντας ότι οι συμφωνίες ΑΟΖ της Λευκωσίας αποτελούν μέρος «στρατηγικής αποκλεισμού της Τουρκίας».

Σε ένα από τα πιο ακραία σημεία του άρθρου, ο Γκιουρντενίζ ζητά να ξεκινήσουν άμεσα σεισμικές και γεωτρητικές έρευνες σε θαλασσοτεμάχια της Κυπριακής Δημοκρατίας, τα οποία η Άγκυρα θεωρεί ότι παραβιάζουν την τουρκική υφαλοκρηπίδα.

Παράλληλα, συνδέει ευθέως το χρονοδιάγραμμα αυτών των κινήσεων με τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, υποστηρίζοντας ότι όλα θα πρέπει να ξεκινήσουν τον Σεπτέμβριο ως «απάντηση» στη δήλωση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίος ότι η Σχολή «θα ανοίξει ξανά τον Σεπτέμβριο».

Ο Γκιουρντενίζ υποστηρίζει ακόμη ότι η Τουρκία πρέπει να προχωρήσει άμεσα σε ανακήρυξη ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο και να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο «νομικό οικοσύστημα» για τη «Γαλάζια Πατρίδα», με αδειοδοτήσεις, φορολογία, έλεγχο ξένων δραστηριοτήτων και ζώνες ασφαλείας.

Το άρθρο καταγράφεται ως μία ακόμη ένδειξη σύγκλισης ανάμεσα σε εθνικιστικούς κύκλους της αντιπολίτευσης, ευρασιανιστές απόστρατους και φιλοκυβερνητικούς σχολιαστές γύρω από την ανάγκη θεσμοθέτησης του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» μέσω του νέου νομοσχεδίου για τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας.

Με ένα εκτενές κείμενο που κινείται στα όρια ανοιχτού αναθεωρητισμού και νέο-οθωμανικού μανιφέστου, ο γνωστός φιλοκυβερνητικός αρθρογράφος της Γενί Σαφάκ, Ιμπραήμ Καραγκιούλ, υποστηρίζει ότι «ήρθε η ώρα να πάρουμε ό,τι μας ανήκει», θέτοντας στο στόχαστρο το Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο, τα νησιά, τα Στενά αλλά και ολόκληρη τη γεωγραφική ζώνη από τη Μαύρη Θάλασσα έως τον Ινδικό Ωκεανό.

Στο άρθρο, το οποίο δημοσιεύθηκε στη Γενί Σαφάκ με τίτλο που παραπέμπει σε «διεκδίκηση των θαλασσών» και επιστροφή «όσων ανήκουν στην Τουρκία», ο Καραγκιούλ προχωρεί σε ακραίες διατυπώσεις περί «στενών συνόρων» στα οποία «καταδικάστηκε» η Τουρκία μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

«Η Ανατολική Μεσόγειος είναι δική μας. Η “Θάλασσα των Νήσων” είναι δική μας. Τα νησιά είναι δικά μας», γράφει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «ήρθε η ώρα να ζητήσουμε πίσω όσα μας πήραν επειδή ήμασταν αδύναμοι».

Ο αρθρογράφος επιχειρεί να παρουσιάσει τη σημερινή Τουρκία ως δύναμη που «αλλάζει την παγκόσμια τάξη», μέσα από την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας, των drones και της στρατιωτικής τεχνολογίας, ενώ υποστηρίζει ότι η Άγκυρα «έσπασε το δυτικό μονοπώλιο» στα εξοπλιστικά.

Παράλληλα, επιτίθεται ευθέως σε ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία, Καναδά, Αγγλία, Ελλάδα και Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι στο παρελθόν προσπάθησαν να περιορίσουν την Τουρκία μέσω εμπάργκο ή στρατιωτικών πιέσεων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Ελλάδα και στο Αιγαίο, το οποίο αποκαλεί συστηματικά «Θάλασσα των Νήσων». Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι «η Ελλάδα εξοπλίζει το σημείο μηδέν των θαλασσών μας» και κατηγορεί την Αθήνα ότι «μεταφέρει το Ισραήλ στα νησιά».

Στο ίδιο πλαίσιο, δηλώνει ότι η Τουρκία «δεν θα ανεχθεί πλέον» την κατάσταση αυτή και ότι θα συνεχίσει «την επίδειξη ισχύος» μέχρι να «χαραχθούν δίκαια σύνορα» και να «διασφαλιστεί η ασφάλεια της Ανατολίας».

Το δημοσίευμα συνδέει επίσης το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», της «Ουράνιας Πατρίδας» και της «Κυβερνο-Πατρίδας» με έναν ευρύτερο γεωπολιτικό σχεδιασμό που εκτείνεται από τα Στενά της Μαλάκκα μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα και τον Περσικό Κόλπο.

Ο Καραγκιούλ υποστηρίζει ότι η Τουρκία οφείλει να έχει στρατιωτική και γεωπολιτική παρουσία σε χώρες όπως το Κατάρ, η Σομαλία, η Λιβύη και το Σουδάν, ενώ κάνει λόγο για δημιουργία μιας «κοινής αμυντικής ομπρέλας» από την Ινδονησία έως την Αφρική.

Σε ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά αποσπάσματα, αναφέρει ότι «όσο είναι πατρίδα η Ανατολία, άλλο τόσο είναι και η “Θάλασσα των Νήσων”, το Τουρκιστάν και η Μεσόγειος», ενώ καταλήγει με τη φράση: «Όσα λεηλατήθηκαν πριν από εκατό χρόνια πρέπει να επιστραφούν».

Νέα τουρκικά δημοσιεύματα ανεβάζουν τους τόνους γύρω από τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», με τη Χουριέτ να υποστηρίζει ότι η Αθήνα βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού εξαιτίας του υπό διαμόρφωση τουρκικού νόμου για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας.

Η δημοσιογράφος Νιλγκιούν Τεκφιντάν Γκιουμούς γράφει ότι το νομοσχέδιο έχει προκαλέσει «τρικυμία» στα «ήρεμα νερά» του Αιγαίου, ενώ υποστηρίζει ότι η Ελλάδα προσπαθεί ήδη να κινητοποιήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση καταγγέλλοντας τουρκικές «παραβιάσεις» στη θάλασσα.

Στο ίδιο άρθρο γίνεται αναφορά στον Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος παρουσιάζεται να υπερασπίζεται την πολιτική των «ήρεμων νερών», αλλά και στον Νίκο Δένδια, τον οποίο η τουρκική εφημερίδα χαρακτηρίζει «γεράκι» απέναντι στην Άγκυρα.

Η Χουριέτ υποστηρίζει ακόμη ότι η Ελλάδα «θόλωσε πρώτη τα νερά» με τον Χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού που δημοσίευσε το 2025, ενώ επαναφέρει την πάγια τουρκική θέση ότι πιθανή επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια αποτελεί «casus belli».

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το γεγονός ότι η νομοθεσία για τη «Γαλάζια Πατρίδα» προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα πριν ακόμη φτάσει στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση, δείχνει πόσο εκρηκτικό παραμένει το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο.

Νέα πρόκληση από τον θεωρητικό της «Γαλάζιας Πατρίδας» Τζεμ Γκιουρντενίζ, ο οποίος ζητά από την Άγκυρα να περάσει άμεσα νόμο για τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας, βάζοντας στο στόχαστρο το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Σε άρθρο του στην  12 Punto, ο απόστρατος ναύαρχος υποστηρίζει ότι η Τουρκία πρέπει να εγκαταλείψει τις «αποσπασματικές ρυθμίσεις» και να αποκτήσει ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα».

Μάλιστα, καλεί ευθέως την Τουρκία να ανακηρύξει ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ ζητά να κατονομαστούν οι «153 νησίδες, νησιά και βραχονησίδες» που η Άγκυρα θεωρεί ότι έχουν καθεστώς EGAYDAAK στο Αιγαίο.

Ο Γκιουρντενίζ προχωρά ακόμη περισσότερο, προτείνοντας ειδικές αλιευτικές ζώνες γύρω από αυτές τις περιοχές αλλά και σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις σε οικόπεδα που έχει αδειοδοτήσει η Κυπριακή Δημοκρατία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία δημιουργούν το δικό τους «νομικό και ενεργειακό οικοσύστημα» στην Ανατολική Μεσόγειο, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διεθνών ενεργειακών εταιρειών.

Ο θεωρητικός της «Γαλάζιας Πατρίδας» συνδέει μάλιστα το νέο νομοσχέδιο με την κρίση των Ιμίων, τη Συμφωνία της Βέρνης, το ζήτημα EGAYDAAK (δηλαδή νησιά, νησίδες και βραχονησίδες των οποίων η κυριαρχία δεν έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών κατά την τουρκική πλευρά) και τον λεγόμενο «Χάρτη της Σεβίλλης», υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία πρέπει να περάσει από τα συνθήματα σε «πραγματική κυριαρχία στη θάλασσα».