Η Τουρκία βάζει «ασπίδα» στα πολεμικά κουφάρια του 1915 – Πρώτη επέμβαση στο βρετανικό HMS Louise και σχέδιο για διεθνή καταδυτικό προορισμό

Τα σιωπηλά ναυάγια της Καλλίπολης βγαίνουν ξανά στο προσκήνιο, 111 χρόνια μετά τις αιματηρές μάχες στα Δαρδανέλια.

Η Τουρκία ενεργοποίησε το πρόγραμμα «Βαθιά Κληρονομιά» – «Derin Miras», με στόχο να σώσει από τη διάβρωση τα πολεμικά πλοία, τα υποβρύχια και τα ναρκαλιευτικά που παραμένουν στον βυθό από το 1915.

Πρώτος «ασθενής» του φιλόδοξου σχεδίου ήταν το βρετανικό HMS Louise, που βρίσκεται σε βάθος περίπου 13 μέτρων, βόρεια του κόλπου της Σούβλας.

Στο ιστορικό ναυάγιο εφαρμόστηκε ειδική μέθοδος καθοδικής προστασίας, η οποία λειτουργεί σαν υποθαλάσσια «ασπίδα» απέναντι στη σκουριά και τη φθορά του χρόνου.

«Μάχη» για να σωθούν τα κουφάρια του 1915

Τα ιστορικά ναυάγια των Δαρδανελίων απειλούνται από τη διάβρωση, τις αλλαγές στη θερμοκρασία της θάλασσας και τις μεταβολές του υποθαλάσσιου οικοσυστήματος.

Η τουρκική πλευρά θέλει να καταγράψει ψηφιακά τα ναυάγια, να τα προστατεύσει και ταυτόχρονα να μετατρέψει την Καλλίπολη σε έναν από τους σημαντικότερους καταδυτικούς προορισμούς στον κόσμο.

Η ειδική συσκευή που τοποθετήθηκε κοντά στο HMS Louise χρησιμοποιεί ανόδιο ψευδαργύρου και περιορίζει τη διάβρωση χωρίς να απαιτείται επέμβαση πάνω στο ίδιο το πλοίο.

Παράλληλα, το σύστημα δημιουργεί νέο χώρο ζωής για ψάρια, οστρακοειδή και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς.

29 σημεία για καταδύσεις

Στα Δαρδανέλια έχουν ήδη ανοίξει για τους δύτες 29 σημεία, μεταξύ των οποίων 27 ναυάγια και δύο ύφαλοι.

Ανάμεσά τους βρίσκονται πολεμικά πλοία, υποβρύχια, φορτηγίδες, ναρκαλιευτικά και αεροσκάφη που χάθηκαν στις επιχειρήσεις της Καλλίπολης.

Η Άγκυρα θέλει να μετατρέψει τον βυθό σε ένα τεράστιο «υποθαλάσσιο μουσείο», στο οποίο η πολεμική ιστορία θα συνδυάζεται με τον τουρισμό και την επιστημονική έρευνα.

Διάσημος φωτογράφος στον βυθό

Στην πρώτη κατάδυση μετά την προστασία του HMS Louise συμμετείχε ο γνωστός Σουηδός υποθαλάσσιος φωτογράφος Alex Dawson, ο οποίος κατέγραψε το ναυάγιο και το νέο σύστημα προστασίας.

Στο πλοίο καταδύθηκε και η Τουρκάλα αθλήτρια Bilge Çingigiray, κάτοχος ρεκόρ Γκίνες για υποβρύχιο περπάτημα 81,60 μέτρων με βάρος 18 κιλών.

Ο επικεφαλής της Προεδρίας του Ιστορικού Χώρου της Καλλίπολης, İsmail Kaşdemir, χαρακτήρισε το πρόγραμμα «έργο παγκόσμιας ευθύνης».

Το μήνυμα της τουρκικής καμπάνιας είναι σαφές: τα πλοία που κάποτε μετέφεραν τον πόλεμο, τώρα θα μεταφέρουν τη μνήμη.

Για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκε η απονομή των Βραβείων Έρευνας Ακύλα Μήλλα, ενός νέου θεσμού που εγκαινίασε το Ίδρυμα Πριγκηποννήσων (Adalar Vakfı) με στόχο να ενισχύσει την έρευνα γύρω από την ιστορία, την πολυπολιτισμική ταυτότητα και την πολιτιστική κληρονομιά των Πριγκηποννήσων. Η τελετή φιλοξενήθηκε στην ιστορική Ανατολική Λέσχη της Πριγκήπου (Anadolu Kulübü), παρουσία ερευνητών, μελών της κριτικής επιτροπής και εκπροσώπων της κοινωνίας των νησιών.

Ξεχωριστή ήταν η διάκριση της Μέρης Τσεβίκ Σιμεωνίδου, η οποία τιμήθηκε με Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής για το έργο της «Οι Άνθρωποι των Νησιών: Ποιοι Ήρθαν – Ποιοι Πέρασαν. Πρίγκηπος, Χάλκη, Αντιγόνη, Πρώτη». Το βιβλίο της καταγράφει μέσα από μαρτυρίες, βιογραφίες και ιστορικά στοιχεία τις ζωές ανθρώπων που σημάδεψαν τις Πριγκηποννήσους, συμβάλλοντας στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης των νησιών.

Ποιος είναι ο Ακύλας Μήλλας

Τα βραβεία φέρουν το όνομα του Ακύλα Μηλέα, ενός από τους σημαντικότερους μελετητές της ιστορίας και του πολιτισμού της Κωνσταντινούπολης και ιδιαίτερα των Πριγκηποννήσων. Ο Ρωμιός αρχιτέκτονας, ερευνητής και συγγραφέας αφιέρωσε δεκαετίες στη μελέτη της ιστορίας των νησιών, της αρχιτεκτονικής τους και της συνύπαρξης των διαφορετικών κοινοτήτων που έζησαν εκεί. Το έργο του θεωρείται σημείο αναφοράς για όσους ασχολούνται με την ιστορία των Πριγκηποννήσων, ενώ η φιλοσοφία του βασίστηκε στην ανάδειξη της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς πέρα από εθνικές ή θρησκευτικές διαχωριστικές γραμμές. 

Ο ίδιος δεν μπόρεσε να παραστεί στην τελετή λόγω προβλημάτων υγείας, όμως συμμετείχε μέσω διαδικτυακής σύνδεσης από την Αθήνα. Στον σύντομο χαιρετισμό του εξέφρασε τη συγκίνησή του για το γεγονός ότι δημιουργήθηκε ένα ερευνητικό βραβείο με το όνομά του και ευχαρίστησε το Ίδρυμα Πριγκηποννήσων, την κριτική επιτροπή και όλους τους ερευνητές που συμμετείχαν. 

Οι βραβεύσεις

Στην κατηγορία των ακαδημαϊκών και μη λογοτεχνικών μελετών, το Πρώτο Βραβείο απονεμήθηκε στον Fatih Artvinli για το έργο Sanatoryum Adaları.

Ειδικά Βραβεία της Κριτικής Επιτροπής έλαβαν επίσης οι:

•⁠  ⁠Μέρη Τσεβίκ Σιμεωνίδου

•⁠  ⁠İpek Böke

•⁠  ⁠Robert Schild

•⁠  ⁠Filiz Ayaz

•⁠  ⁠Kemal Utku

Στην κατηγορία των μη γραπτών δημιουργιών που συμβάλλουν στην πολιτιστική κληρονομιά των Πριγκηποννήσων, το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε εξ ημισείας στους Nihal Gündüz και Meir Razzon.

Το Ίδρυμα Πριγκηποννήσων ανακοίνωσε ότι τα Βραβεία Ακίλλα Μιλλά θα απονέμονται πλέον κάθε χρόνο, με στόχο να ενθαρρύνουν νέες έρευνες που αναδεικνύουν την ιστορία, τη μνήμη και την πολυπολιτισμική κληρονομιά των Πριγκηποννήσων.

Έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα προκάλεσε η καταχώριση νέου ρεκόρ Γκίνες στην Τουρκία, όπου 5.000 χορευτές εκτέλεσαν ταυτόχρονα τον χορό «horon» (χορόν) στην Κωνσταντινούπολη, στο πλαίσιο εκδήλωσης που διοργάνωσε η Τουρκική Ομοσπονδία Λαϊκών Χορών. 

Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουνίου στην περιοχή Μαλτέπε, με τη συμμετοχή χιλιάδων χορευτών από όλη την Τουρκία, οι οποίοι χόρεψαν επί τρία λεπτά, εξασφαλίζοντας την είσοδο της χώρας στο Βιβλίο των Ρεκόρ Γκίνες για τη μεγαλύτερη ταυτόχρονη εκτέλεση του χορού. 

Αυτό που πυροδότησε τις αντιδράσεις ήταν η παρουσίαση του χορού από τους διοργανωτές και τα τουρκικά μέσα ως «τουρκικού παραδοσιακού χορού», ενώ η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με το σύνθημα «Horon Bizumdur» («Ο χορός χορόν είναι δικός μας»). Παράλληλα, ο πρόεδρος της Τουρκικής Ομοσπονδίας Λαϊκών Χορών έκανε λόγο για προστασία της τουρκικής πολιτιστικής κληρονομιάς και για αντιμετώπιση φαινομένων πολιτιστικής οικειοποίησης. 

Σημειώνεται, πάντως, ότι το ρεκόρ Γκίνες αφορά αποκλειστικά τον αριθμό των συμμετεχόντων και όχι την ιστορική προέλευση ή την πολιτιστική ταυτότητα του χορού. Η συζήτηση για την καταγωγή του χορού παραμένει αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, με την ελληνική πλευρά να τον θεωρεί αναπόσπαστο στοιχείο της ποντιακής πολιτιστικής παράδοσης.

Μια βραδιά γεμάτη συναίσθημα χάρισε η Νατάσα Θεοδωρίδου στην Κωνσταντινούπολη, με το θέατρο Χαρμπίγιε να είναι ασφυκτικά γεμάτο από Έλληνες και Τούρκους θαυμαστές της.

Η αγαπημένη ερμηνεύτρια άνοιξε τη συναυλία με την «Κόκκινη Γραμμή» και έκλεισε με το ίδιο τραγούδι, γνωρίζοντας την αποθέωση από το κοινό, που τραγουδούσε μαζί της κάθε επιτυχία.

Λίγες ώρες πριν ανέβει στη σκηνή, η Νατάσα Θεοδωρίδου είχε μιλήσει σε τουρκικά περιοδικά και ιστοσελίδες για την ιδιαίτερη σχέση της με την Κωνσταντινούπολη.

«Η Πόλη έχει μια νοσταλγική και μαγική ατμόσφαιρα», δήλωσε, τονίζοντας ότι επισκέπτεται συχνά την Κωνσταντινούπολη όχι μόνο για επαγγελματικούς λόγους αλλά και για να συναντήσει φίλους.

Μίλησε ακόμη με θερμά λόγια για το τουρκικό κοινό, το οποίο, όπως είπε, τη στηρίζει εδώ και χρόνια στις εμφανίσεις της στην Ελλάδα, ενώ εξέφρασε τον θαυμασμό της για τους Τούρκους καλλιτέχνες Γιαλίν, Αζντά Πεσκάν και Σεζέν Ακσού.

Η χθεσινή βραδιά απέδειξε ότι η Νατάσα Θεοδωρίδου παραμένει μία από τις πιο αγαπητές Ελληνίδες τραγουδίστριες στην Τουρκία, με το κοινό να της χαρίζει ένα από τα πιο θερμά χειροκροτήματα της καριέρας της στην Κωνσταντινούπολη.

Της Άννας Ανδρέου

Με χαμόγελο, συναίσθημα και μια… μίνι συναυλία μπροστά στους δημοσιογράφους, η Νατάσα Θεοδωρίδου έκλεψε τις εντυπώσεις στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε στην Κωνσταντινούπολη για τη μεγάλη της εμφάνιση στις 7 Ιουνίου.

Η αγαπημένη τραγουδίστρια δεν έμεινε μόνο στα λόγια. Σε μια από τις πιο δυνατές στιγμές, πήρε τον λόγο και τραγούδησε α καπέλα το «Αν μπορούσε ο χρόνος να γυρίσει πίσω», προκαλώντας ρίγη συγκίνησης στην αίθουσα. Μάλιστα, αφιέρωσε το τραγούδι σε Τούρκο δημοσιογράφο που της αποκάλυψε πόσο σημαντικό είναι για τον ίδιο.

«Στις 7 Ιουνίου θα γίνει μια μαγική συναυλία που θα τη θυμόμαστε για πάντα», δήλωσε, εμφανώς ενθουσιασμένη που βρίσκεται ξανά στην Πόλη, έναν προορισμό που –όπως είπε– επιλέγει ξανά και ξανά.

«Η Πόλη είναι χαρά, φίλοι και συναίσθημα»

Η Νατάσα Θεοδωρίδου μίλησε με τρυφερότητα για την Κωνσταντινούπολη, τονίζοντας ότι δεν την επισκέπτεται μόνο ως καλλιτέχνιδα αλλά και ως άνθρωπος.

«Είναι μια ζεστή, νοσταλγική πόλη. Έχω κάνει φίλους εδώ, έχω ζήσει ωραίες στιγμές. Σημαίνει χαρά για μένα», είπε.

«Το τραγούδι είναι η ζωή μου»

Σε εξομολογητική διάθεση, η τραγουδίστρια μίλησε για τη διαδρομή της, αποκαλύπτοντας ότι δεν περίμενε ποτέ τέτοια αγάπη από τον κόσμο.

«Αφιέρωσα όλη μου τη ζωή στο τραγούδι. Είναι ο λόγος που υπάρχω», είπε, ενώ ξεκαθάρισε πως κάθε τραγούδι της κρύβει κομμάτια από τη δική της ζωή.

Αγάπη, έρωτας και… σόσιαλ μίντια

Η Νατάσα δεν έκρυψε ότι τα τραγούδια της περιστρέφονται γύρω από την αγάπη και τον έρωτα, ενώ μίλησε και για τα σόσιαλ μίντια:

«Πατάω το κουμπί και δείχνω αυτό που είμαι. Θέλω να υπάρχει αλήθεια», τόνισε.

AI, φεγγάρι και… πεταλούδες

Δεν έλειψε και η πιο σύγχρονη πλευρά: η τραγουδίστρια αποκάλυψε ότι έχει χρησιμοποιήσει τεχνητή νοημοσύνη για τη δουλειά της.

«Μπορούν να με βάλουν στο φεγγάρι ή με πεταλούδες γύρω μου. Αν με δείτε εκεί… δεν θα έχω πάει!», είπε γελώντας.

Σέλφι και… ραντεβού στη σκηνή

Η συνέντευξη έκλεισε με χαλαρή διάθεση, καθώς η Νατάσα Θεοδωρίδου έβγαλε σέλφι με τους δημοσιογράφους και την ανέβασε αμέσως στα  σόσιαλ μίντια

Ραντεβού στις 7 Ιουνίου στην Πόλη – για μια βραδιά που, όπως υπόσχεται, θα μείνει αξέχαστη.

Της Άννας Ανδρέου

Μια βραδιά που ξεκίνησε ως αφιέρωμα στον Κωνσταντίνο Καβάφη στο Νιχώρι της Κωνσταντινούπλης και κατέληξε… σε ένα μαγικό ταξί με τραγούδια, δάκρυα και εξομολογήσεις από τη Μπέττυ Χαρλαύτη. Και όμως, όλα όσα συνέβησαν εκείνη τη νύχτα δεν ήταν τυχαία.

Το Νιχώρι του Καβάφη – Ένα «κρυφό» κεφάλαιο της ζωής του

Λίγοι γνωρίζουν ότι ο Καβάφης δεν ήταν μόνο Αλεξανδρινός. Στα 19 του χρόνια (1882–1885) έζησε στο Νιχώρι του Βοσπόρου, ένα προάστιο που τον σημάδεψε βαθιά. Μάλιστα, αυτοπροσδιοριζόταν και ως «Κωνσταντινουπολίτης».

Δεν είναι τυχαίο ότι έγραψε το ποίημα:

 «Ξένε, σαν δεις ένα χωριό όπου γελάει η φύσις… έφθασες, ξένε, στο Νιχώρι»

Ένα ποίημα-ύμνο για τον τόπο που, όπως λένε οι γνώστες, «μπόλιασε» μέσα του το βυζαντινό πνεύμα.

Σήμερα, κάθε χρόνο, στις 29 Απριλίου, η ελληνική κοινότητα του Νιχωρίου τιμά τον «δικό της» Καβάφη, ενώ έξω από την Παναγία Κουμαριώτισσα έχει στηθεί και η προτομή του.

Η βραδιά που καθήλωσε την Πόλη

Η φετινή εκδήλωση, με τίτλο «Τα Καβαφικά», στο Αυστριακό Προξενείο στο Νιχώρι, με φόντο τον Βόσπορο.

Στη σκηνή:

-Η Μπέττυ Χαρλαύτη

 -Ο ηθοποιός Λουκάς Κούτρας που απήγγειλε Καβάφη

- Ο πιανίστας Μιχάλης Παπαγεωργίου

-Ο βιολιστής Στάθης Λασκαρίδης

Ένα έργο-έκπληξη: μελοποιημένος Καβάφης από τον συνθέτη Αντώνη Κιζούλη, γραμμένος αποκλειστικά για την Μπέττυ Χαρλαύτη – και μάλιστα ανέκδοτος μέχρι σήμερα.

«Είναι η καλύτερη μελοποίηση Καβάφη που έχω ακούσει», λέει η ίδια η Μπέττυ Χαρλαύτη.

Ο Κιζούλης, με σύγχρονη αλλά βαθιά ελληνική γραφή, κατάφερε να «δέσει» τον ποιητικό λόγο του Καβάφη με μια μουσική που δεν τον βαραίνει, αλλά τον αναδεικνύει – κρατώντας την εσωτερικότητα και τη συγκίνηση των στίχων.

Και μετά… το ταξί έγινε σκηνή!

Και ενώ όλοι νόμιζαν ότι η βραδιά τελείωσε… Μπαίνουμε  σε ένα ταξί — ένα παράξενο, σχεδόν σουρεαλιστικό ταξί, με μικρά φωτεινά αστέρια στην οροφή, σαν σκηνικό που κάποιος έστησε επίτηδες για μια νύχτα που δεν έπρεπε να χαθεί.

Στην οροφή του, μικρά φωτεινά αστέρια.

Και τότε – η Μπέττυ αρχίζει να τραγουδά… 

«Βασίλισσα των κοριτσιών είναι η Μαυροφόρα…»

«Έχε γεια Παναγιά…»

«Γιαβάς γιαβάς…»

Ένα αυθόρμητο live, μόνο για λίγους.

«Έβλεπα τον Βόσπορο και τραγουδούσα…»

Η πιο δυνατή στιγμή; Όταν η Μπέττυ Χαρλαύτη περιγράφει τι ένιωσε στη σκηνή ενώ την βιντεοσκοπούσα:

«Έβλεπα τον Βόσπορο στην ευθεία των ματιών μου… τα καράβια να περνούν την ώρα που τραγουδούσα. Στην Πόλη των Πόλεων…»

Η φωνή της δεν περιγράφει. Καταθέτει:

«Σήμερα. Στην Κωνσταντινούπολη, την Πόλη των Πόλεων και κοιτίδα του ελληνισμού, και τραγουδώ ‘Ω γη της Ιωνίας’ μπροστά στον Έλληνα Πρέσβη, μπροστά στην ελληνική κοινότητα Νεοχωρίου και σε Τούρκους βασικά. ‘Ω γη της Ιωνίας, σένα αγαπούμε ακόμη’, Καβάφη. Εκεί χρειάστηκα δύναμη για να μην…. Ναι, πολλές φορές το έχω πάθει αυτό, σε αυτό το κομμάτι. Δεν θα πω περισσότερο. Δεν περιγράφω άλλο, δεν περιγράφω άλλο…». 

Αλλά η Μπέττυ δεν μπορεί να σταματήσει: «Και κοίτα, κοίτα κάρμα. Η Πόλις, η Πόλις. Ένα κομμάτι έγραψε ο Μίκης Θεοδωράκης. Και εκεί που τραγουδάω, το ‘Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον’ και ‘αποχαιρετά την Αλεξάνδρεια που χάνεις’, δεν αποχαιρετάς ακριβώς την Αλεξάνδρεια…

Σταματάει για λίγο η Μπέττυ και ο ηθοποιός Λάκης Κούτρας τότε αποκαλύπτει μέσα στο ταξί: «Εκεί που τραγουδούσες το  ‘Η Πόλις’ δάκρυσα»

«Απόψε ζούμε ιστορία Μπέττυ μας»

Και μέσα σε αυτό το σχεδόν κινηματογραφικό σκηνικό, κόβει ένα λουλούδι από την ανθοδέσμη της και μου λέει:

«Αυτό το άνθος για σας, κυρία Άννα Ανδρέου»

Και τότε μου βγήκε αυθόρμητα:  «Απόψε ζούμε ιστορία με την Μπέττυ μας»

Και ίσως δεν είναι υπερβολή. Γιατί κάποιες νύχτες στην Πόλη… δεν τελειώνουν όταν σβήνουν τα φώτα της σκηνής. Συνεχίζονται. Μέσα σε ένα ταξί. Κάτω από τα αστέρια.

Μια ανακάλυψη που μοιάζει βγαλμένη από ταινία ήρθε στο φως στην αρχαία πόλη της Λαοδικείας στην Τουρκία, προκαλώντας παγκόσμιο ενδιαφέρον!

Αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα εντυπωσιακό άγαλμα της Athena, ύψους περίπου 2 μέτρων, θαμμένο μέσα σε μάζα από μπάζα στη σκηνή του Δυτικού Θεάτρου. Το πιο ανατριχιαστικό στοιχείο; Το άγαλμα βρέθηκε μπρούμυτα και… χωρίς κεφάλι!

Το εύρημα αποδίδεται στην εποχή του Αυγούστου (27 π.Χ. – 14 μ.Χ.) και ξεχωρίζει για την απίστευτη λεπτομέρεια: η θεά απεικονίζεται όρθια, ντυμένη με λεπτό πέπλο, με μανδύα στον λαιμό και το χαρακτηριστικό έμβλημα της Μέδουσας στο στήθος της – σύμβολο δύναμης και προστασίας.

Ο Τούρκος Υπουργός Πολιτισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι έκανε λόγο για «εξαιρετικής σημασίας ανακάλυψη», επισημαίνοντας ότι το άγαλμα αποκαλύπτει το υψηλό καλλιτεχνικό επίπεδο της αρχαίας πόλης.

Το σημείο όπου βρέθηκε δεν είναι τυχαίο: το Δυτικό Θέατρο της Λαοδίκειας, που χρονολογείται από τον 2ο αιώνα π.Χ., ήταν διακοσμημένο με δεκάδες αγάλματα θεών, ηγεμόνων και μυθολογικών μορφών. Στις ίδιες ανασκαφές έχουν αποκαλυφθεί σκηνές από τα ομηρικά έπη – από τον Οδυσσέα μέχρι τον Κύκλωπα Πολύφημο και το τέρας Σκύλλα!

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το άγαλμα είχε τοποθετηθεί ανάμεσα σε κίονες και γι’ αυτό η πίσω πλευρά του είναι λιγότερο επεξεργασμένη, ενώ θεωρείται έργο κορυφαίου γλύπτη της εποχής.

Η Λαοδίκεια, γνωστή στην αρχαιότητα και ως κέντρο υφαντουργίας, φαίνεται πως τιμούσε ιδιαίτερα την Αθηνά όχι μόνο ως πολεμίστρια αλλά και ως προστάτιδα της τέχνης.

Το μυστήριο όμως παραμένει: πού βρίσκεται το κεφάλι της θεάς και πώς κατέληξε το άγαλμα θαμμένο στα ερείπια;

Οι ανασκαφές συνεχίζονται και όλα δείχνουν ότι… η γη της Λαοδίκειας έχει ακόμη πολλά μυστικά να αποκαλύψει!