Θετικά μηνύματα από την Ουάσιγκτον έστειλε ο Χουλουσί Ακάρ για τα μεγάλα αμυντικά μέτωπα της Τουρκίας με τις ΗΠΑ.

Ο πρώην υπουργός Άμυνας και πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Άμυνας της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης δήλωσε ότι η αμερικανική πλευρά δείχνει «θετική προσέγγιση» για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, την αγορά F-16 και την προμήθεια κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό KAAN.

«Είδαμε ότι τα θέματα αυτά κινούνται προς επίλυση», υποστήριξε ο Ακάρ μετά τις επαφές του στο Κογκρέσο.

Στις συνομιλίες τέθηκαν επίσης οι S-400 και οι Patriot, με τον Τούρκο αξιωματούχο να δηλώνει αισιόδοξος ότι θα υπάρξει πρόοδος.

Ο Ακάρ συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής, Μάικ Ρότζερς, και τον βουλευτή Πατ Χάριγκαν, ενώ σημείωσε ότι η βελτίωση των αμυντικών σχέσεων θα ενισχύσει τη συνεργασία Άγκυρας–Ουάσιγκτον.

Νέα αμυντική εταιρική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιστροφή στα F-35 και τέλος στις κυρώσεις CAATSA. Αυτό είναι το μεγάλο σχέδιο που προβάλλεται στην Άγκυρα μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Σε ανάλυσή του για το Anadolu, ο αναπληρωτής καθηγητής Κιουρσάτ Κορκμάζ υποστηρίζει ότι οι τουρκοαμερικανικές σχέσεις μπορούν να μπουν σε νέα εποχή, με επίκεντρο την αμυντική συνεργασία, τη μεταφορά τεχνολογίας και τα κοινά εξοπλιστικά προγράμματα.

Η Τουρκία θέλει να βγει από τη «μαύρη λίστα» των CAATSA, να αρθεί το εμπάργκο σε βάρος της Προεδρίας Αμυντικής Βιομηχανίας και να ξανανοίξει ο δρόμος για την αγορά των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35.

Η νέα συμφωνία που βλέπει η Άγκυρα

Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναζητούν έναν ισχυρό παραγωγικό εταίρο στη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, ζητά άρση των εμπάργκο, πρόσβαση σε αμερικανική τεχνολογία και επανεκκίνηση μεγάλων κοινών αμυντικών προγραμμάτων.

Το μήνυμα είναι σαφές: η Άγκυρα θέλει να μετατραπεί ξανά σε βασικό αμυντικό εταίρο της Ουάσιγκτον και σε μία από τις σημαντικότερες παραγωγικές βάσεις του ΝΑΤΟ.

Οι S-400 «πάγωσαν» τα F-35

Το μεγάλο εμπόδιο παραμένει η αγορά των ρωσικών S-400.

Η απόφαση της Τουρκίας να προμηθευτεί το ρωσικό σύστημα αεράμυνας οδήγησε στην επιβολή των κυρώσεων CAATSA και στον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα των F-35.

Από τον Δεκέμβριο του 2020, η Τουρκία είναι το μοναδικό μέλος του ΝΑΤΟ σε βάρος του οποίου εφαρμόστηκε ο συγκεκριμένος αμερικανικός νόμος.

Οι κυρώσεις περιόρισαν την πρόσβαση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας σε αμερικανικό εξοπλισμό, τεχνολογία, άδειες εξαγωγής και διεθνή χρηματοδότηση.

Η Άγκυρα δείχνει Ελλάδα

Στην ανάλυση επανέρχεται και το γνωστό τουρκικό επιχείρημα για «δύο μέτρα και δύο σταθμά».

Η Άγκυρα επισημαίνει ότι η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Σλοβακία διαθέτουν ρωσικής κατασκευής S-300, χωρίς να έχουν υποστεί αντίστοιχες κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κατά τον Κορκμάζ, αυτή η διαφορετική μεταχείριση προκάλεσε βαθιά κρίση εμπιστοσύνης και ενίσχυσε στην Τουρκία την αίσθηση ότι η Ουάσιγκτον δεν την αντιμετωπίζει ως ισότιμο σύμμαχο.

Τι θα αλλάξει με την άρση των CAATSA

Η άρση των κυρώσεων παρουσιάζεται ως το «κλειδί» που μπορεί να ξεκλειδώσει ολόκληρη την αμυντική σχέση Άγκυρας–Ουάσιγκτον.

Θα μπορούσε να τερματίσει το εμπάργκο κατά της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, να ανοίξει τον δρόμο για τα F-35, να επιτρέψει την πώληση τουρκικών όπλων στις ΗΠΑ και να οδηγήσει σε νέα κοινά αμυντικά προγράμματα.

Η Άγκυρα εκτιμά ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα περιοριζόταν μόνο στα F-35, αλλά θα έφερνε νέα συνεργασία σε μαχητικά, πυρομαχικά, συστήματα αεράμυνας και προηγμένες τεχνολογίες.

Στόχος: παραγωγική υπερδύναμη του ΝΑΤΟ

Στην ανάλυση αναφέρεται ότι οι αμυντικές συμφωνίες που ανακοινώθηκαν στη Σύνοδο της Άγκυρας ξεπερνούν συνολικά τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η Τουρκία θεωρεί ότι διαθέτει την παραγωγική ικανότητα για να διεκδικήσει μεγάλο κομμάτι από αυτή την αγορά.

Με την άρση των κυρώσεων, η τουρκική αμυντική βιομηχανία θα μπορούσε να αυξήσει τις εξαγωγές της προς τις χώρες του ΝΑΤΟ και να μετατραπεί σε βασικό εργοστάσιο όπλων και πυρομαχικών της Συμμαχίας.

Το τελικό μήνυμα της ανάλυσης είναι ότι η Άγκυρα δεν ζητά απλώς τα F-35. Ζητά συνολική επανεκκίνηση της αμυντικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταφορά τεχνολογίας, τέλος στα εμπάργκο και κεντρικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας του ΝΑΤΟ.

Νέο παρασκήνιο γύρω από το μέλλον των τουρκικών S-400 φέρνει στο φως το Middle East Eye, αποκαλύπτοντας ότι οι μυστικές διαπραγματεύσεις για την πώλησή τους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και μήνες, με τη Μόσχα να εμφανίζεται κατ’ αρχήν θετική.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε εμμέσως ότι διεξάγονται συνομιλίες. Ο εκπρόσωπος του Ρώσου Προέδρου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαρακτήρισε το θέμα «εξαιρετικά ευαίσθητο», ενώ ρωσική πηγή ανέφερε ότι η πρώτη αντίδραση της Μόσχας ήταν: «Γιατί όχι;». Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι απομένουν σημαντικές λεπτομέρειες και ότι την τελική απόφαση θα λάβει προσωπικά ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ο όρος της Μόσχας

Η ίδια πηγή αναφέρει ότι η βασική προϋπόθεση της Ρωσίας είναι να τηρηθούν απαρέγκλιτα οι όροι της αρχικής συμφωνίας που είχε υπογράψει με την Τουρκία. Αυτό σημαίνει ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα πρέπει να αποδεχθούν όλες τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη σύμβαση για τους S-400.

Γιατί τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα;

Κατά το Middle East Eye, τα ΗΑΕ διαθέτουν ήδη ρωσικά συστήματα αεράμυνας Pantsir και επιδιώκουν να διαφοροποιήσουν τις αμυντικές τους προμήθειες. Παρά τις διαφωνίες τους με τη Μόσχα για τη ρωσική στήριξη προς το Ιράν, θεωρούν ότι η απόκτηση των S-400 θα ενισχύσει σημαντικά την αεράμυνά τους.

Το «κλειδί» για τα F-35

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η μεταβίβαση των S-400 στα ΗΑΕ θεωρείται η πιο καθαρή λύση για να αρθεί το βασικό εμπόδιο στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει ότι η Τουρκία δεν μπορεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 όσο εξακολουθεί να διαθέτει τους S-400, γεγονός που καθιστά την πώλησή τους ιδιαίτερα κρίσιμη για την Άγκυρα.

Θα ζητήσει ανταλλάγματα η Ρωσία;

Το Middle East Eye επικαλείται αναλυτές που εκτιμούν ότι η Μόσχα δύσκολα θα εγκρίνει την πώληση χωρίς αντάλλαγμα. Ένα από τα σενάρια που συζητούνται είναι να συνδεθεί η έγκριση με τις διαπραγματεύσεις για τη νέα συμφωνία φυσικού αερίου μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας, χωρίς πάντως να υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη επιβεβαίωση μιας τέτοιας σύνδεσης.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Άγκυρα σχεδίαζε να ανακοινώσει την έναρξη των διαπραγματεύσεων την περασμένη Παρασκευή, όμως η ανακοίνωση ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή, για λόγους που παραμένουν άγνωστοι, γεγονός που δείχνει ότι οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται στο παρασκήνιο.

Δημοσίευμα του Middle East Eye υποστηρίζει ότι η Μόσχα βλέπει θετικά το ενδεχόμενο μεταπώλησης των S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ οι επαφές με την Άγκυρα συνεχίζονται.

Θετική εμφανίζεται η Ρωσία στο ενδεχόμενο πώλησης των τουρκικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Middle East Eye, το οποίο αναπαράγει η τουρκική ιστοσελίδα Haber7.

Το δημοσίευμα, επικαλούμενο πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων, αναφέρει ότι οι συνομιλίες δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, ωστόσο η Μόσχα δεν αντιτίθεται στη μεταπώληση των S-400 σε χώρα του Κόλπου και, μάλιστα, προτιμά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ρωσική πηγή φέρεται να σχολίασε το ενδεχόμενο λέγοντας χαρακτηριστικά: «Γιατί όχι;», ενώ τουρκικές πηγές υποστηρίζουν ότι τα ΗΑΕ διαθέτουν ήδη ρωσικά συστήματα αεράμυνας Pantsir και επιδιώκουν να ενισχύσουν περαιτέρω τις αμυντικές τους δυνατότητες διαφοροποιώντας τους προμηθευτές τους.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εφόσον προχωρήσει η συμφωνία, αυτή θα συναφθεί απευθείας μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και όχι με τη Ρωσία, γεγονός που, κατά το δημοσίευμα, δεν θα ενεργοποιούσε νέες αμερικανικές κυρώσεις.

Το δημοσίευμα υπενθυμίζει επίσης τις πρόσφατες δηλώσεις του εκπροσώπου του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ότι Ρωσία και Τουρκία βρίσκονται σε επαφές για το ενδεχόμενο μεταπώλησης των S-400, χαρακτηρίζοντας το θέμα «ιδιαίτερα ευαίσθητο».

Παράλληλα συνδέει τις εξελίξεις με τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα περί άρσης των κυρώσεων CAATSA και θετικής στάσης απέναντι στην παράδοση των F-35 στην Τουρκία, καθώς και με τη δήλωση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι οι συνομιλίες για τα μαχητικά εξελίσσονται θετικά.

Το Haber7 αναφέρεται ακόμη στον ισχυρισμό ότι οι S-400 έχουν ήδη πωληθεί σε χώρα του Κόλπου και επίκειται επίσημη ανακοίνωση, χωρίς ωστόσο να παραθέτει επιπλέον αποδεικτικά στοιχεία. Παράλληλα σημειώνει ότι ολοκληρώθηκε χωρίς εμπόδια η περίοδος ελέγχου στο αμερικανικό Κογκρέσο για την πώληση κινητήρων F110, οι οποίοι προορίζονται για το τουρκικό μαχητικό KAAN.

Ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό παράθυρο φαίνεται να ανοίγει για την Τουρκία στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τον αρθρογράφο της Hürriyet και ανταποκριτή του CNN Türk στην Ουάσιγκτον, Yunus Paksoy, να εκτιμά ότι δεν αποκλείεται να ακολουθήσουν σύντομα νέες θετικές ανακοινώσεις για την άρση των κυρώσεων CAATSA και την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα ότι οι κυρώσεις θα αρθούν και ότι θα εξεταστεί η παράδοση των F-35 δεν ήταν μια κενή πολιτική υπόσχεση.

Ο Paksoy υποστηρίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος διαθέτει τη δυνατότητα να αναστείλει τις κυρώσεις CAATSA για 180 ημέρες επικαλούμενος λόγους εθνικού συμφέροντος, ακόμη και αν οι S-400 δεν έχουν ακόμη απομακρυνθεί από την Τουρκία. Η αναστολή μπορεί να ανανεώνεται, με την προϋπόθεση ότι θα ενημερώνεται το Κογκρέσο.

Η οριστική άρση των κυρώσεων, ωστόσο, συνδέεται άμεσα με την τύχη των ρωσικών συστημάτων.

Κατά τον Τούρκο αρθρογράφο, όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι η Άγκυρα πλησιάζει πλέον σε φόρμουλα για την πώληση των S-400 σε τρίτη χώρα. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ικανοποιήσει τόσο τις προϋποθέσεις του CAATSA όσο και τους όρους που έχουν τεθεί για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Οι βασικές απαιτήσεις είναι να μη χρησιμοποιούνται οι S-400, να απομακρυνθούν από την Τουρκία και να δοθεί διαβεβαίωση ότι η Άγκυρα δεν θα προχωρήσει ξανά σε ανάλογη αγορά από τη Ρωσία.

Ο Paksoy παραδέχεται ότι στο αμερικανικό Κογκρέσο υπάρχει ήδη αντίδραση και ότι το Ισραήλ επιχειρεί να εμποδίσει την πώληση των F-35 στην Τουρκία. Εκτιμά, ωστόσο, ότι η παρούσα πολιτική συγκυρία λειτουργεί υπέρ της Άγκυρας.

Όπως σημειώνει, λίγους μήνες πριν από τις αμερικανικές εκλογές, δεν αναμένεται μεγάλος αριθμός Ρεπουμπλικανών να στραφεί εναντίον του Τραμπ για να μπλοκάρει μια μεγάλη συμφωνία αμυντικών πωλήσεων.

«Το στενό παράθυρο είναι αυτή τη στιγμή υπέρ μας», είναι το συμπέρασμα της ανάλυσης, με την εκτίμηση ότι οι εξελίξεις γύρω από τους S-400, τις κυρώσεις CAATSA και τα F-35 μπορεί να επιταχυνθούν και να φέρουν διαδοχικά θετικά νέα για την Τουρκία.

Ο Τούρκος ΥΠΕΞ δεν απέκλεισε το σενάριο μεταφοράς των S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με τη συμμετοχή της Μόσχας.

Στο τραπέζι βρίσκεται πλέον ανοιχτά το σενάριο να καταλήξουν οι τουρκικοί S-400 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με τον Χακάν Φιντάν να επιβεβαιώνει ότι το θέμα συζητείται στο εσωτερικό της τουρκικής κυβέρνησης.

Απαντώντας ευθέως σε ερώτηση για το ενδεχόμενο αποστολής των S-400 στα ΗΑΕ, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών απέφυγε να κατονομάσει χώρα ή συγκεκριμένη φόρμουλα, αλλά ξεκαθάρισε ότι η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη.

«Γίνονται συζητήσεις και διαπραγματεύσεις εντός της κυβέρνησης. Πρέπει όμως να υπάρξει και μια υγιής συζήτηση με τους Ρώσους», δήλωσε.

Ο Φιντάν τόνισε ότι η Μόσχα πρέπει να αποτελέσει μέρος οποιασδήποτε συμφωνίας, καθώς οι S-400 αγοράστηκαν από τη Ρωσία.

«Δεν μπορώ αυτή τη στιγμή να κατονομάσω χώρα, διαδικασία ή λύση. Υπάρχει πολιτική βούληση μεταξύ των δύο προέδρων. Επομένως, η Ρωσία πρέπει να συμμετέχει στις συνομιλίες», είπε χαρακτηριστικά.

Η δήλωση ενισχύει τα σενάρια ότι η Άγκυρα αναζητεί τρίτη χώρα για να απομακρύνει τους S-400 από το έδαφός της, να ανοίξει τον δρόμο για την άρση των κυρώσεων CAATSA και να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35.

Ο Τούρκος ΥΠΕΞ εμφανίστηκε μάλιστα αισιόδοξος ότι η συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται κοντά.

«Πιστεύω ότι πολύ σύντομα θα φτάσουμε σε λύση», δήλωσε, υπενθυμίζοντας ότι η Τουρκία έχει ήδη πληρώσει τα F-35 και ότι τα αεροσκάφη «περιμένουν στα υπόστεγα για να παραδοθούν».

Οι δηλώσεις του Φιντάν έρχονται μετά την επιβεβαίωση του Κρεμλίνου ότι Ρωσία και Τουρκία βρίσκονται σε επαφές για το μέλλον των S-400, με το παρασκήνιο γύρω από τα ΗΑΕ, τις αμερικανικές κυρώσεις και τα F-35 να φουντώνει.

Χωρίς εμπόδιο από το αμερικανικό Κογκρέσο προχωρά η πώληση κινητήρων F110 στην Τουρκία για το τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος KAAN.

Τουρκικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι η  προθεσμία των 15 ημερών που είχε στη διάθεσή του το Κογκρέσο για να εξετάσει και ενδεχομένως να μπλοκάρει την πώληση έληξε στις 9 Ιουλίου, χωρίς το σχετικό ψήφισμα απόρριψης να τεθεί σε ψηφοφορία στη Βουλή των Αντιπροσώπων ή στη Γερουσία.

Έτσι, η πώληση μπορεί πλέον να προχωρήσει χωρίς νέο κοινοβουλευτικό εμπόδιο, δίνοντας σημαντική ώθηση στο πρόγραμμα ανάπτυξης του τουρκικού μαχητικού πέμπτης γενιάς, σύμφωνα με το Αναντολού.

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών είχε ενημερώσει επισήμως το Κογκρέσο στις 24 Ιουνίου για την προτεινόμενη πώληση των κινητήρων General Electric F110-GE-129E/F και των συναφών υπηρεσιών προς την Τουρκία.

Το πακέτο περιλαμβάνει την ενσωμάτωση, τη συναρμολόγηση, τις τροποποιήσεις, την πιστοποίηση και τις δοκιμές των κινητήρων, καθώς και την παροχή τεχνικών δεδομένων και αμυντικών υπηρεσιών που απαιτούνται για τη χρησιμοποίησή τους στο KAAN.

Απέτυχε το μέτωπο των Δημοκρατικών

Όπως μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, εννέα Δημοκρατικοί βουλευτές, με επικεφαλής την Ντίνα Τάιτους, είχαν καταθέσει κοινό ψήφισμα με στόχο να σταματήσουν την πώληση, υποστηρίζοντας ότι θα έπρεπε να ανασταλεί η μεταφορά αμερικανικού αμυντικού εξοπλισμού στην Τουρκία. Η πρωτοβουλία, ωστόσο, δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη πολιτική στήριξη και δεν προχώρησε σε καμία από τις δύο αίθουσες του Κογκρέσου. 

Μεταξύ των συνυπογραφόντων βρίσκονταν βουλευτές που είχαν αντιταχθεί και στο παρελθόν σε αμερικανικές αμυντικές πωλήσεις προς την Άγκυρα, συμπεριλαμβανομένης της υπόθεσης των F-16.

Όπως μεταδίδεται, η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι ολοκληρώθηκε άμεσα η προμήθεια. Θα ακολουθήσουν εμπορικές και τεχνικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της αμερικανικής κυβέρνησης, της κατασκευάστριας εταιρείας, των αρμόδιων υπηρεσιών και των τουρκικών αρχών.

Στα επόμενα στάδια αναμένεται να καθοριστούν το χρονοδιάγραμμα παράδοσης, οι εργασίες ενσωμάτωσης των κινητήρων στο KAAN, καθώς και οι διαδικασίες δοκιμών και πιστοποίησης.

Η συμφωνία, η αξία της οποίας υπολογίζεται σε περισσότερα από 700 εκατ. δολάρια, θεωρείται κρίσιμη για να συνεχιστεί χωρίς καθυστερήσεις το πρόγραμμα του KAAN μέχρι την ανάπτυξη εγχώριου τουρκικού κινητήρα.