Η τουρκική ανάλυση βλέπει την επίσκεψη Τραμπ όχι ως εθιμοτυπική παρουσία στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, αλλά ως πιθανό σημείο καμπής για τις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ και τη θέση της Άγκυρας στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας

Το πιο ρεαλιστικό σενάριο που διαμορφώνεται στην Άγκυρα για τη συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν δεν είναι μια θεαματική άμεση επιστροφή της Τουρκίας στα F-35, αλλά ένα πακέτο σταδιακών κινήσεων στα μεγάλα αμυντικά και γεωπολιτικά μέτωπα.

Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, η συνάντηση των δύο ηγετών μπορεί να ανοίξει ένα χρονοδιάγραμμα για την άρση ή την αποδυνάμωση των κυρώσεων CAATSA, να επιταχύνει τον εκσυγχρονισμό των F-16, να διατηρήσει την πολιτική στήριξη της Ουάσιγκτον για τους αμερικανικούς κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN και να οδηγήσει στη δημιουργία ενός τεχνικού και νομικού μηχανισμού για τον φάκελο των F-35.

Με άλλα λόγια, η Άγκυρα δεν περιμένει απαραίτητα από τον Τραμπ να φέρει ένα «δώρο» με άμεσες παραδόσεις αεροσκαφών. Περιμένει όμως να ανοίξει ξανά η κλειδωμένη πόρτα της αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Η τουρκική πρωτεύουσα μπαίνει στο επίκεντρο μιας πυκνής διπλωματικής κινητικότητας, καθώς φιλοξενεί ταυτόχρονα τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ και την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Πρόκειται για την πρώτη διμερή επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα έπειτα από 17 χρόνια, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό και συμβολικό βάρος στη συνάντηση με τον Ταγίπ Ερντογάν.

Στο τραπέζι των δύο ηγετών δεν θα βρίσκεται μόνο η Σύνοδος του ΝΑΤΟ. Πίσω από τη φωτογραφία Τραμπ-Ερντογάν υπάρχουν, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, πολλαπλά και σύνθετα ζητήματα: οι κυρώσεις CAATSA, η κρίση των S-400, ο φάκελος των F-35, ο εκσυγχρονισμός των F-16, οι κινητήρες για το KAAN, η στάση του αμερικανικού Κογκρέσου απέναντι στην Τουρκία, η Ουκρανία, η Συρία, αλλά και η νέα αμυντική αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ.

Η Άγκυρα διαβάζει την παρουσία Τραμπ όχι απλώς ως συμμετοχή σε μια σύνοδο κορυφής, αλλά ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει εκ νέου τη σημασία της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης με στρατιωτική ισχύ.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε δηλώσει στο CNN Türk ότι η συμμετοχή του Τραμπ στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ πραγματοποιείται κατόπιν πρόσκλησης του Ταγίπ Ερντογάν. Η φράση αυτή αξιολογείται στην Άγκυρα ως ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο Τραμπ έχει κατά καιρούς ασκήσει έντονη κριτική στο ΝΑΤΟ και στους συμμάχους που, κατά την άποψή του, δεν αναλαμβάνουν επαρκές μερίδιο στις αμυντικές δαπάνες.

Παρά ταύτα, η απόφασή του να μεταβεί στην Άγκυρα ερμηνεύεται από την τουρκική πλευρά με δύο τρόπους. Πρώτον, ότι ο Τραμπ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προσωπική διπλωματία με τον Ερντογάν. Δεύτερον, ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει την Τουρκία μόνο ως «προβληματικό σύμμαχο», αλλά ως κρίσιμο παράγοντα στη Μαύρη Θάλασσα, τη Συρία, το Ιράκ, την Ανατολική Μεσόγειο, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή.

Το μεγαλύτερο θεσμικό εμπόδιο στις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ παραμένουν οι κυρώσεις CAATSA. Οι κυρώσεις αυτές επιβλήθηκαν μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 από την Τουρκία και οδήγησαν στον αποκλεισμό της Άγκυρας από το πρόγραμμα των F-35, καθώς και σε περιορισμούς στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Η Τουρκία θέλει να κλείσει αυτός ο φάκελος. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην τουρκική ανάλυση, η πολιτική βούληση του Τραμπ δεν αρκεί από μόνη της. Ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς αναστολής ή εξαίρεσης, αλλά για πλήρη και μόνιμη άρση των κυρώσεων απαιτείται η εμπλοκή του Κογκρέσου.

Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό τεστ για την Άγκυρα.

Στο αμερικανικό Κογκρέσο η στάση απέναντι στην Τουρκία παραμένει διχασμένη. Υπάρχουν όσοι αναγνωρίζουν τη στρατηγική αξία της χώρας εντός ΝΑΤΟ, ειδικά σε θέματα Μαύρης Θάλασσας, Ουκρανίας, Συρίας, Ιράν, Ανατολικής Μεσογείου και αμυντικής βιομηχανίας. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που επιμένουν ότι όσο οι S-400 βρίσκονται στην Τουρκία, δεν μπορεί να υπάρξει επιστροφή στα F-35 ούτε πλήρης άρση των CAATSA.

Ξεχωριστό βάρος έχει και το τουρκικό μαχητικό KAAN. Σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, στην αμερικανική ατζέντα υπάρχει πακέτο κινητήρων F110, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Άγκυρα θεωρεί ότι εάν οι ΗΠΑ εγκρίνουν την πώληση, το αρχικό χρονοδιάγραμμα παραγωγής του KAAN θα διευκολυνθεί σημαντικά.

Κρίσιμη ημερομηνία θεωρείται η 9η Ιουλίου. Εάν μέχρι τότε δεν υπάρξει αρνητική κίνηση από το Κογκρέσο, η πώληση των κινητήρων θα μπορεί να προχωρήσει. Η Άγκυρα αναμένεται να ζητήσει από την κυβέρνηση Τραμπ να διατηρήσει τη στήριξή της μέχρι την τελευταία στιγμή.

Στο ζήτημα των F-35, οι προσδοκίες αυξήθηκαν μετά τη φράση Τραμπ ότι θα κάνει «κάτι που θα χαροποιήσει τον Ερντογάν». Ωστόσο, η τουρκική πλευρά αναγνωρίζει ότι η πλήρης επιστροφή στο πρόγραμμα δεν είναι εύκολη ούτε άμεση.

Για να ανοίξει ο δρόμος των F-35, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα οι κυρώσεις CAATSA, το ζήτημα των S-400, οι αντιδράσεις του Κογκρέσου, οι ενστάσεις άλλων εταίρων του προγράμματος και τα τεχνικά ζητήματα ασφαλείας. Γι’ αυτό και το πιο πιθανό σενάριο δεν είναι άμεση επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, αλλά η δημιουργία ενός μηχανισμού πολιτικής, τεχνικής και νομικής διερεύνησης.

Αντιθέτως, για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία, το πιο επείγον ζήτημα παραμένει ο εκσυγχρονισμός των F-16. Η Τουρκία έχει ζητήσει 40 νέα F-16 Block 70 και 79 κιτ εκσυγχρονισμού, σε ένα πακέτο που εκτιμάται περίπου στα 23 δισεκατομμύρια δολάρια. Για την Άγκυρα, ο εκσυγχρονισμός των F-16 δεν είναι τακτική επιλογή, αλλά στρατηγική ανάγκη, καθώς το KAAN χρειάζεται χρόνο για να καταστεί πλήρως επιχειρησιακό και ο φάκελος των F-35 παραμένει αβέβαιος.

Στην ατζέντα Τραμπ-Ερντογάν αναμένεται να βρεθεί και η Ρωσία. Η πρόσφατη επίσκεψη του Χακάν Φιντάν στη Μόσχα και η συνάντησή του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν αποκτούν ιδιαίτερο βάρος ενόψει της Συνόδου. Η Άγκυρα θέλει να εμφανιστεί ως η χώρα που μπορεί να συνομιλεί με όλες τις πλευρές σε μια περίοδο διεθνών κρίσεων.

Σημαντικό κεφάλαιο θα είναι και η Συρία. Η Τουρκία αναμένεται να υπενθυμίσει στις ΗΠΑ ότι η σημερινή κατάσταση στη Συρία, όπως την περιγράφει η Άγκυρα, διαμορφώθηκε μέσα από κοινή δράση Τουρκίας και Ουάσιγκτον. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί και στη διαδικασία ενσωμάτωσης των SDG, με την Άγκυρα να ζητά συνέχιση της συνεργασίας.

Στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, η Τουρκία θα στηρίξει την αύξηση των αμυντικών δαπανών και τη δικαιότερη κατανομή των βαρών, θέση που συμπίπτει με την προσέγγιση Τραμπ. Ταυτόχρονα, όμως, θα προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να οικοδομήσει μια νέα ομπρέλα ασφαλείας που θα αποκλείει την Τουρκία.

Σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, η Άγκυρα αναμένεται επίσης να θέσει στον Τραμπ το ζήτημα του Ισραήλ και της κυβέρνησης Νετανιάχου. Το μήνυμα που θα επιχειρήσει να περάσει είναι ότι η περιφερειακή σταθερότητα δεν πρέπει να θυσιαστεί στα συμφέροντα της κυβέρνησης Νετανιάχου και ότι οι χώρες της περιοχής μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στην επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων.

Για την Τουρκία, λοιπόν, η επίσκεψη Τραμπ δεν είναι απλώς μια διπλωματική φωτογραφία. Είναι μια προσπάθεια να επανακαθοριστεί η θέση της Άγκυρας στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας και να αποκατασταθεί, σταδιακά, η αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ.

Η τελική επιτυχία της επίσκεψης δεν θα κριθεί μόνο από τις δηλώσεις που θα γίνουν στην Άγκυρα, αλλά από τα συγκεκριμένα βήματα που θα ακολουθήσουν τους επόμενους μήνες στα μέτωπα των CAATSA, F-16, F-35 και KAAN.

Η Τουρκία εξετάζει όλες τις διαθέσιμες επιλογές για την ενίσχυση της αεράμυνας και της αντιπυραυλικής της προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής αγοράς των αμερικανικών συστημάτων Patriot και των γαλλοϊταλικών SAMP/T, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας της χώρας, Γιασάρ Γκιουλέρ, σε συνέντευξή του στο Reuters.

«Η βασική μας προσέγγιση είναι ξεκάθαρη. Είμαστε ανοιχτοί σε κάθε συνεργασία που καλύπτει τις ανάγκες ασφαλείας της χώρας μας, περιλαμβάνει μεταφορά τεχνολογίας, συμπαραγωγή και είναι βιώσιμη, στο πνεύμα της Συμμαχίας», ανέφερε ο Τούρκος υπουργός, προσθέτοντας ότι οι τεχνικές και πολιτικές επαφές με τις ενδιαφερόμενες χώρες συνεχίζονται.

Η Άγκυρα τα τελευταία χρόνια επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από ξένα οπλικά συστήματα, επενδύοντας παράλληλα στην ανάπτυξη του εγχώριου, πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας «Steel Dome». Σύμφωνα με τον Γκιουλέρ, το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατό και θα ενσωματώνει τουρκικής κατασκευής πυραυλικά συστήματα, ραντάρ, ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες, δίκτυα επικοινωνιών και κέντρα διοίκησης.

Ο υπουργός Άμυνας επανέλαβε επίσης ότι η Τουρκία παραμένει προσηλωμένη στον νέο στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, σημειώνοντας ότι η χώρα φιλοδοξεί να καλύψει όλους τους επιχειρησιακούς στόχους της έως το 2029.

Όπως είπε, προτεραιότητα αποτελούν τα drones, τα συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η αεράμυνα, τα πυραυλικά συστήματα, τα ναυτικά προγράμματα, τα μη επανδρωμένα μέσα και οι κυβερνοδυνατότητες.

Παράλληλα, ο Γκιουλέρ άσκησε κριτική στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της άμυνας, υποστηρίζοντας ότι ο αποκλεισμός της Τουρκίας από ορισμένα προγράμματα αποτελεί «στρατηγικό λάθος». Κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να υιοθετήσει μια πιο «οραματική προσέγγιση» και να ενισχύσει τη συνεργασία με την Άγκυρα στον τομέα της άμυνας.

Οι δηλώσεις του έγιναν λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου η τουρκική πλευρά αναμένεται να αναδείξει την ανάγκη ενίσχυσης της συνοχής της Συμμαχίας, της αύξησης των αμυντικών δαπανών και της ενδυνάμωσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Ο Γκιουλέρ υποστήριξε ακόμη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν σκοπεύουν να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ, αλλά επιδιώκουν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλεια της Ευρώπης.

Σε μια νέα επίδειξη ισχύος προχώρησε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως ανερχόμενη δύναμη τόσο στο Διάστημα όσο και στην αμυντική βιομηχανία.

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι η χώρα του συγκαταλέγεται στις μόλις 11 χώρες παγκοσμίως που μπορούν να κατασκευάζουν τους δικούς τους δορυφόρους.

Όπως ανακοίνωσε, συνεχίζονται οι εργασίες για τους δορυφόρους İMECE-2 και İMECE-3, καθώς και για τους Göktürk-2 και Göktürk-3, ενώ το πρόγραμμα Türksat 7A αναμένεται, όπως είπε, να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την «ψηφιακή κυριαρχία» της Τουρκίας.

«Όποιος αφήνει το αποτύπωμά του στο Διάστημα, έχει λόγο και στον κόσμο», είπε χαρακτηριστικά ο Ερντογάν, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη των τουρκικών δυνατοτήτων δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.

Αμυντικός πυρετός στην Τουρκία

Ο Ερντογάν έστειλε όμως μήνυμα ισχύος και στο πεδίο των εξοπλισμών.

Όπως δήλωσε, η Τουρκία είναι σήμερα η 11η μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο στις αμυντικές εξαγωγές, ενώ περισσότερα από 50 πολεμικά πλοία κατασκευάζονται αυτή τη στιγμή στα τουρκικά ναυπηγεία.

«Στη στρατιωτική ναυπηγική ζούμε τις λαμπρότερες ημέρες της ιστορίας μας», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία έχει ήδη εξαγάγει περισσότερες από 140 ναυτικές πλατφόρμες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το μήνυμα προς ΝΑΤΟ και Ευρώπη

Ο Τούρκος πρόεδρος στάθηκε ιδιαίτερα στην παράδοση κορβέτας στο Πολεμικό Ναυτικό της Ρουμανίας, κατά την τελετή της 20ής Ιουνίου στην Κωνσταντινούπολη.

Στην ίδια τελετή, το πλοίο ανοικτής θαλάσσης Koçhisar εντάχθηκε στο τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό.

Ο Ερντογάν χαρακτήρισε την εξέλιξη ιστορική, υπογραμμίζοντας ότι για πρώτη φορά η Τουρκία εξήγαγε πολεμικό πλοίο σε χώρα που είναι ταυτόχρονα μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Συναγερμός», «πανικός» και «απελπισία» στην Αθήνα. Αυτό είναι το κλίμα που επιχειρεί να καλλιεργήσει ο τουρκικός Τύπος μετά τις πληροφορίες για πώληση αμερικανικών κινητήρων F110 στην Τουρκία για το μαχητικό KAAN.

Οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες πανηγυρίζουν. Υποστηρίζουν ότι οι επιστολές του ελληνικού και ελληνοαμερικανικού λόμπι προς τον Ντόναλντ Τραμπ «έπεσαν στο κενό» και ότι η αμυντική προσέγγιση Άγκυρας–Ουάσιγκτον έχει προκαλέσει μεγάλη ανησυχία σε Ελλάδα και Ισραήλ.

Στο βάθος βρίσκεται και το μεγάλο τουρκικό όνειρο: η επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.

Τουρκίγε: «Η Αθήνα έπεσε πάνω στον τοίχο του Τραμπ»

Η εφημερίδα Τουρκίγε εμφανίζεται θριαμβευτική.

«Το παιχνίδι των επιστολών της Αθήνας προσέκρουσε στον τοίχο του Τραμπ», γράφει και υποστηρίζει ότι οι προσπάθειες του ελληνικού λόμπι να σταματήσει την πώληση απέτυχαν.

Κατά την εφημερίδα, η αμερικανική κυβέρνηση έστειλε στο Κογκρέσο την επίσημη κοινοποίηση για πώληση κινητήρων αξίας περίπου 700 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η αντίστροφη μέτρηση των 15 ημερών ξεκίνησε.

Και η Τουρκίγε επιμένει: οι απλές ενστάσεις μελών του Κογκρέσου δεν αρκούν για να σταματήσουν τη συμφωνία.

Χουριέτ: Η «τελευταία επιλογή» της Αθήνας

Η Χουριέτ γράφει ότι η ελληνική κυβέρνηση ενεργοποίησε τις τελευταίες της εφεδρείες στην Ουάσιγκτον.

Τέσσερις ελληνοαμερικανοί βουλευτές, οι Gus Bilirakis, Nicole Malliotakis, Mike Haridopolos και Jimmy Patronis, έστειλαν κοινή επιστολή στον Τραμπ. Το μήνυμα ήταν σαφές: «Μην επιστρέψετε την Τουρκία στα F-35».

Οι βουλευτές επικαλούνται τους ρωσικούς S-400, τις διαφορές της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο και τους κινδύνους για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ.

Η τουρκική εφημερίδα χαρακτηρίζει την επιστολή «κίνηση της τελευταίας στιγμής» πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.

Γενί Ακίτ: «Συναγερμός για KAAN και F-35»

Με πρωτοσέλιδο τίτλο «Συναγερμός στην Ελλάδα», η Γενί Ακίτ  βάζει στο στόχαστρο το Ελληνοαμερικανικό Ινστιτούτο.

Ο πρόεδρός του, Nick Larigakis, κάλεσε τον Τραμπ να σταματήσει την πώληση των κινητήρων και να μην επιτρέψει στην Τουρκία να επιστρέψει στα F-35.

Στην επιστολή μπήκαν όλα: Η Κύπρος. Το Αιγαίο. Οι S-400. Οι σχέσεις με τη Ρωσία. Η Χαμάς. Ακόμη και το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το μήνυμα του ελληνικού λόμπι, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα, ήταν σκληρό: «Μην ανταμείβετε την Τουρκία».

Ακσάμ: «Πλέον δεν θα μπορεί να μας σώσει κανείς»

Η Ακσάμ ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους. Κάνει λόγο για «σοκ» και «απελπισία» σε Ελλάδα και Ισραήλ.

Υποστηρίζει ότι η πιθανή πώληση των κινητήρων για το KAAN και η συζήτηση για τα F-35 αλλάζουν τις ισορροπίες στην περιοχή.

Και φιλοξενεί τη φράση: «Πλέον δεν θα μπορεί να μας σώσει κανένας ξένος προστάτης».

Κατά την τουρκική εφημερίδα, Αθήνα και Τελ Αβίβ βλέπουν με φόβο την ενίσχυση της Τουρκίας και τη στενή σχέση Τραμπ–Ερντογάν.

Περίπου 40 κινητήρες – Στα 700 εκατ. δολάρια

Η αντιπολιτευόμενη Νεφές κρατά χαμηλότερους τόνους. Αναφέρει ότι η συμφωνία αφορά περίπου 40 κινητήρες και ότι η αξία της αγγίζει τα 700 εκατομμύρια δολάρια.

Καταγράφει επίσης την έκκληση των τεσσάρων μελών του Κογκρέσου προς τον Τραμπ να παγώσει η πώληση.

Το μεγάλο παζάρι πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ

Όλα συμβαίνουν λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου.

Η Τουρκία περιμένει πολιτικά και αμυντικά ανταλλάγματα. Οι κινητήρες του KAAN είναι το πρώτο μεγάλο τεστ. Τα F-35 είναι το μεγάλο έπαθλο.

Και ο τουρκικός Τύπος στέλνει ήδη το δικό του μήνυμα προς την Αθήνα: «Οι επιστολές δεν σταμάτησαν τον Τραμπ».

Με κινητήρες F110 θα υπερτερεί σημαντικά του F-16, αλλά δεν θα διαθέτει ακόμη όλες τις δυνατότητες ενός μαχητικού 5ης γενιάς. Τούρκοι αναλυτές εκτιμούν ότι η πώληση των κινητήρων ανοίγει τον δρόμο για την ένταξη του KAAN στην τουρκική Πολεμική Αεροπορία

Το κατά πόσο το τουρκικό μαχητικό KAAN μπορεί να αποτελέσει πραγματική εναλλακτική λύση στο αμερικανικό F-35, αλλά και τα εμπόδια που ενδέχεται να προβάλει το Κογκρέσο στην πώληση αμερικανικών κινητήρων στην Τουρκία, εξέτασε το HaberTürk.

Στη συζήτηση επισημάνθηκε ότι η χρήση των κινητήρων F110 της General Electric αποτελεί μια μεταβατική λύση, η οποία θα επιτρέψει στην Τουρκία να ξεκινήσει την παραγωγή και την επιχειρησιακή ένταξη του KAAN, χωρίς να περιμένει την ολοκλήρωση του εγχώριου κινητήρα.

Ωστόσο, με τους συγκεκριμένους κινητήρες, το KAAN δεν θα διαθέτει από την πρώτη φάση όλες τις δυνατότητες ενός πλήρους μαχητικού 5ης γενιάς.

Δεν θα είναι ακόμη «πλήρως αόρατο»

Οι κινητήρες F110 αναπτύχθηκαν για μαχητικά 4ης γενιάς και χρησιμοποιούνται κυρίως στα F-16 και F-15. Δεν έχουν σχεδιαστεί με βασικό στόχο τη χαμηλή παρατηρησιμότητα και αφήνουν μεγαλύτερο θερμικό και ηλεκτρομαγνητικό ίχνος.

Με τους F110, το KAAN δεν θα μπορεί επίσης να πραγματοποιεί διαρκή υπερηχητική πτήση χωρίς τη χρήση μετακαυστήρα, τη δυνατότητα που είναι γνωστή ως supercruise.

Η παραδοσιακή σχεδίαση της εξάτμισης και το υψηλό θερμικό ίχνος περιορίζουν, συνεπώς, τα χαρακτηριστικά stealth του αεροσκάφους. Αυτό σημαίνει ότι η πρώτη έκδοση του KAAN δεν θα μπορεί να συγκριθεί πλήρως με το F-35 ως προς τη χαμηλή παρατηρησιμότητα.

Παρά τους περιορισμούς αυτούς, το HaberTürk υποστήριξε ότι το KAAN θα διαθέτει σειρά χαρακτηριστικών που θα το καθιστούν σαφώς ανώτερο από τα σημερινά F-16 της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Τα πλεονεκτήματα έναντι του F-16

Σε αντίθεση με το F-16, το KAAN θα διαθέτει εσωτερικές αποθήκες οπλισμού, περιορίζοντας την αεροδυναμική αντίσταση που προκαλεί η εξωτερική μεταφορά πυραύλων και βομβών.

Χάρη στη μεγαλύτερη άτρακτο και την αυξημένη εσωτερική χωρητικότητα καυσίμων, θα έχει επίσης σημαντικά μεγαλύτερη ακτίνα δράσης, χωρίς να εξαρτάται στον ίδιο βαθμό από εξωτερικές δεξαμενές.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα συνεργασίας με μη επανδρωμένα μαχητικά αεροσκάφη. Το KAAN σχεδιάζεται ώστε να μπορεί να ελέγχει ή να συντονίζει εν πτήσει πλατφόρμες όπως το Kızılelma και το Anka-3, λειτουργώντας ως κέντρο διοίκησης μιας ευρύτερης δύναμης επανδρωμένων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παράλληλα, οι ενσωματωμένοι αισθητήρες του θα παρέχουν στον πιλότο εικόνα 360 μοιρών, χωρίς τα τυφλά σημεία που παρουσιάζει ένα σύστημα το οποίο βασίζεται κυρίως στο ραντάρ του ρύγχους.

Η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλαμβάνει να φιλτράρει και να επεξεργάζεται μεγάλο μέρος των πληροφοριών, μειώνοντας τον φόρτο εργασίας του πιλότου και επιτρέποντάς του να επικεντρώνεται στη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων.

«Η Τουρκία χρειάζεται άμεσα το αεροσκάφος»

Ο απόστρατος αξιωματικός και αναλυτής Gürsel Tokmakoğlu υποστήριξε ότι η Τουρκία δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να ολοκληρωθεί ο εγχώριος κινητήρας, καθώς χρειάζεται να καλύψει το κενό που δημιουργήθηκε μετά τον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα των F-35.

Όπως ανέφερε, η υπόθεση του F-35 εκκρεμεί για την Τουρκία από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, ενώ στο μεταξύ προέκυψαν και οι ανάγκες εκσυγχρονισμού του στόλου των F-16 και απόκτησης μαχητικών Eurofighter.

Σύμφωνα με τον Tokmakoğlu, η τουρκική Πολεμική Αεροπορία έχει συμφωνήσει για την πρώτη παρτίδα περίπου 20 αεροσκαφών KAAN, τα οποία θα πρέπει να παραδοθούν με ορίζοντα τις αρχές της δεκαετίας του 2030.

Οι F110 αποτελούν έναν κινητήρα που η Τουρκία ήδη γνωρίζει από τα F-16, τόσο σε επίπεδο λειτουργίας όσο και συντήρησης. Αυτό, όπως σημείωσε, μειώνει τους τεχνικούς κινδύνους και επιτρέπει την ταχύτερη ένταξη των πρώτων KAAN σε υπηρεσία.

«Το σημαντικό είναι να πετάξει το αεροσκάφος και να μπορεί να πολεμήσει», ανέφερε, προσθέτοντας ότι στα επόμενα πακέτα θα μπορούν να ενσωματωθούν περισσότερα εγχώρια συστήματα και, τελικά, ο τουρκικής κατασκευής κινητήρας.

«Άνοιξε μια πόρτα μετά τους S-400»

Ο Tokmakoğlu εκτίμησε ότι η προοπτική πώλησης των αμερικανικών κινητήρων δείχνει πως ο δρόμος της Τουρκίας στον αμυντικό τομέα δεν έχει κλείσει οριστικά.

Κατά την άποψή του, οι καθυστερήσεις των προηγούμενων ετών συνδέονταν σε μεγάλο βαθμό με την αγορά των ρωσικών S-400 και τις κυρώσεις που ακολούθησαν. Με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, υποστήριξε, η πόρτα άρχισε και πάλι να ανοίγει.

Η πώληση των κινητήρων θα επέτρεπε στην Τουρκία να παραδώσει σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα τα πρώτα KAAN στην Πολεμική Αεροπορία και να περάσει από τη φάση των πρωτοτύπων στην επιχειρησιακή ανάπτυξη.

Το Κογκρέσο μπορεί να βάλει φρένο

Πιο επιφυλακτική εμφανίστηκε η αναπληρώτρια καθηγήτρια Helin Sarı Ertem, η οποία τόνισε ότι οι θετικές δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου δεν αρκούν για να θεωρηθεί η πώληση δεδομένη.

Όπως επισήμανε, στις Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούν το Κογκρέσο, η γραφειοκρατία και μια σειρά από ελεγκτικούς μηχανισμούς, οι οποίοι μπορούν να καθυστερήσουν ή ακόμη και να εμποδίσουν αποφάσεις του Λευκού Οίκου.

«Ο τελευταίος λόγος στην Αμερική δεν είναι πάντοτε αυτός που βγαίνει από το στόμα του προέδρου», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Ertem έθεσε επίσης το ερώτημα κατά πόσο η σημερινή προσέγγιση Ουάσιγκτον–Άγκυρας αποτελεί σταθερή κρατική πολιτική ή στηρίζεται κυρίως στην προσωπική σχέση Τραμπ–Ερντογάν.

Οι πιέσεις από Ελλάδα και Ισραήλ

Στη συζήτηση έγινε ιδιαίτερη αναφορά στην αντίθεση της Ελλάδας και του Ισραήλ απέναντι στην επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Ο Tokmakoğlu υποστήριξε ότι τόσο η Αθήνα, η οποία έχει προχωρήσει στην αγορά F-35, όσο και το Ισραήλ, το οποίο διαθέτει ήδη τα συγκεκριμένα αεροσκάφη, έχουν ασκήσει πιέσεις στην Ουάσιγκτον ώστε να μη δοθούν F-35 στην Τουρκία.

Υπενθύμισε ότι η Τουρκία υπήρξε από τα πρώτα κράτη που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα ως εταίρος και συμπαραγωγός, πριν αποκλειστεί εξαιτίας της αγοράς των S-400.

Κατά τον ίδιο, οι αντιρρήσεις Ελλάδας και Ισραήλ εξακολουθούν να επηρεάζουν τη συζήτηση στο Κογκρέσο. Υποστήριξε, όμως, ότι η πώληση των κινητήρων για το KAAN αποτελεί ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί να φράξει πλήρως τον δρόμο της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.

Η Χάλκη και τα λόμπι στις ΗΠΑ

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά της Helin Sarı Ertem στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και στον πιθανό αντίκτυπο που θα μπορούσε να έχει το άνοιγμά της στο ελληνικό λόμπι των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η Ertem εκτίμησε ότι μια θετική εξέλιξη στο θέμα της Χάλκης θα μπορούσε να αποτελέσει κίνηση προσέγγισης προς το ελληνικό λόμπι και να συμβάλει στον περιορισμό των αντιδράσεων απέναντι στην Τουρκία στο Κογκρέσο.

Αναφέρθηκε επίσης στις προσπάθειες προσέγγισης με την Αρμενία, σημειώνοντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί να πραγματοποιήσει κινήσεις εξισορρόπησης απέναντι στα ελληνικά, ισραηλινά και αρμενικά λόμπι που διαθέτουν επιρροή στην αμερικανική πολιτική σκηνή.

Παραμένουν εμπόδιο οι S-400

Η Ertem υποστήριξε ότι, από τεχνικής και νομικής πλευράς, οι λόγοι για τους οποίους η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα των F-35 εξακολουθούν να υφίστανται.

Οι S-400 παραμένουν στην Τουρκία, έστω και αν δεν έχουν ενεργοποιηθεί επιχειρησιακά. Επομένως, μπορούν να επανέλθουν στο τραπέζι σενάρια για απομάκρυνσή τους από τη χώρα, επιστροφή τους στη Ρωσία ή αποσυναρμολόγησή τους, εφόσον η Άγκυρα επιδιώξει την άρση των κυρώσεων και την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35.

Η ίδια εκτίμησε ότι η Τουρκία χρησιμοποίησε κατά καιρούς τους S-400 ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στη Δύση, θέλοντας να καταδείξει ότι διαθέτει και άλλες επιλογές.

KAAN και F-35 δεν είναι ακόμη ισοδύναμα

Το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν ότι το KAAN με κινητήρες F110 δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί πλήρης τεχνική εναλλακτική του F-35.

Θα είναι, όμως, ένα αεροσκάφος σημαντικά ανώτερο από το F-16, με μεγαλύτερη εμβέλεια, εσωτερικό οπλισμό, προηγμένους αισθητήρες, τεχνητή νοημοσύνη και δυνατότητα συνεργασίας με μη επανδρωμένα μαχητικά.

Η πλήρης μετάβαση του KAAN στην 5η γενιά θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση του εγχώριου κινητήρα, τη βελτίωση των χαρακτηριστικών χαμηλής παρατηρησιμότητας και την ενσωμάτωση όλων των σχεδιαζόμενων τουρκικών συστημάτων.

Μέχρι τότε, η πρώτη έκδοση με τους F110 προορίζεται να λειτουργήσει ως η γέφυρα που θα επιτρέψει στην Τουρκία να αποκτήσει επιχειρησιακή εμπειρία και να περιορίσει το κενό που δημιουργήθηκε από την απουσία των F-35.

Χαμηλά κρατά τον πήχη η Άγκυρα για την επίλυση των εκκρεμοτήτων με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τα F-35, τα F-16 και τους κινητήρες του τουρκικού μαχητικού KAAN, παρά τις θετικές δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και τους πανηγυρικούς τίτλους των φιλοκυβερνητικών τουρκικών μέσων.

Σύμφωνα με την αντιπολιτευόμενη Cumhuriyet, η τουρκική κυβέρνηση δεν αναμένει ότι κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ θα υπάρξουν άμεσες και οριστικές αποφάσεις για τα μεγάλα εξοπλιστικά ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά ανάμεσα στην Άγκυρα και την Ουάσιγκτον.

Η εκτίμηση στην τουρκική πρωτεύουσα είναι ότι μια συνάντηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Αμερικανό Πρόεδρο μπορεί να προσφέρει πολιτική ώθηση στις συνομιλίες και να ανοίξει νέους διαύλους συνεργασίας. Δεν θεωρείται, ωστόσο, πιθανό να ξεπεραστούν άμεσα τα νομικά και πολιτικά εμπόδια που έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας της αγοράς των ρωσικών S-400.

Εμπόδια από τους S-400 και το Κογκρέσο

Παρά τη βούληση που αποδίδεται στον Τραμπ για επαναπροσέγγιση με την Τουρκία, η επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον Λευκό Οίκο.

Το βασικό εμπόδιο παραμένει η κατοχή των S-400, καθώς και οι περιορισμοί που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία. Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει και το Κογκρέσο, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές αντιδράσεις απέναντι στην επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς.

Χαμηλές εμφανίζονται οι προσδοκίες και για την ολοκλήρωση της αγοράς 40 μαχητικών F-16 Block 70. Η Τουρκία έχει ήδη καταβάλει προκαταβολή ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, όμως οι συνομιλίες για το κόστος, το χρονοδιάγραμμα και τους όρους της συμφωνίας συνεχίζονται.

Αβεβαιότητα υπάρχει επίσης για την εξαγωγή των αμερικανικών κινητήρων που απαιτούνται για τις δοκιμές και την πρώτη σειρά παραγωγής του τουρκικού μαχητικού KAAN.

Πανηγυρικοί τίτλοι στα φιλοκυβερνητικά μέσα

Η συγκρατημένη εικόνα στην Άγκυρα έρχεται σε αντίθεση με τον ενθουσιασμό που επικρατεί στα φιλοκυβερνητικά τουρκικά μέσα μετά τις δηλώσεις του Τραμπ.

Το κυρίαρχο μήνυμα είναι ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος ανοίγει ξανά την πόρτα των F-35 στον Ερντογάν και ότι η προσωπική σχέση των δύο ηγετών μπορεί να ξεμπλοκάρει ζητήματα που παραμένουν άλυτα εδώ και χρόνια.

A Haber: «Απόφαση για F-35 και KAAN»

Το A Haber παρουσίασε τις δηλώσεις Τραμπ ως εξέλιξη που ανοίγει τον δρόμο για τα F-35 και τους κινητήρες του KAAN πριν από την κρίσιμη Σύνοδο του ΝΑΤΟ.

Παράλληλα, προέβαλε τον ισχυρισμό ότι μια συμφωνία που θα ενίσχυε στρατιωτικά την Τουρκία προκαλεί ανησυχία στην Ελλάδα και το Ισραήλ.

Η γραμμή του φιλοκυβερνητικού μέσου είναι ότι η Τουρκία επιστρέφει στο κέντρο των στρατηγικών υπολογισμών των ΗΠΑ και ότι η επιρροή του Ερντογάν στον Τραμπ αρχίζει να αποδίδει αποτελέσματα.

Yeni Şafak: «Ο Τραμπ προχωρά παρά το Κογκρέσο»

Ακόμη πιο θριαμβευτική εμφανίστηκε η Yeni Şafak, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ είναι έτοιμος να προχωρήσει σε αποφάσεις για την Τουρκία παρά τις αντιστάσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Το αφήγημα των φιλοκυβερνητικών μέσων είναι σαφές: ο Ερντογάν κερδίζει έδαφος στην Ουάσιγκτον και η Τουρκία πλησιάζει ξανά τα F-35.

«Θετικό σήμα, όχι τετελεσμένο»

Πιο προσεκτική είναι η προσέγγιση των κεντρώων και οικονομικών τουρκικών μέσων, τα οποία χαρακτηρίζουν τις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου θετικό πολιτικό σήμα, αλλά όχι τελική συμφωνία.

Επισημαίνουν ότι η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 απαιτεί συγκεκριμένες κινήσεις από την Άγκυρα, κυρίως όσον αφορά τους S-400, καθώς και τη συναίνεση του Κογκρέσου.

Τα ανεξάρτητα και αντιπολιτευόμενα μέσα κάνουν λόγο για σκληρό παζάρι, ασάφεια και διαπραγματεύσεις πίσω από κλειστές πόρτες.

Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί η δήλωση του Τραμπ ότι ο Ερντογάν έχει κάνει όσα του ζήτησε. Μέρος της αντιπολιτευόμενης αρθρογραφίας θεωρεί ότι η φράση αυτή πλήττει το κυβερνητικό αφήγημα περί απολύτως ανεξάρτητης τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και δημιουργεί ερωτήματα για το περιεχόμενο των παρασκηνιακών συμφωνιών.

Δεν επιβεβαιώνεται νέο ταξίδι Φιντάν στη Μόσχα

Την ίδια ώρα, δεν επιβεβαιώνονται πληροφορίες περί νέας επίσκεψης του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στη Μόσχα, με αποκλειστικό αντικείμενο την τύχη των S-400.

Τουρκικές πηγές αναφέρουν ότι δεν έχει προγραμματιστεί επισήμως νέο ταξίδι του Φιντάν στη Ρωσία. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, το ζήτημα να συζητήθηκε πίσω από κλειστές πόρτες κατά την τελευταία επίσκεψή του στη χώρα.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών φέρεται να διαβεβαίωσε τη ρωσική πλευρά ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να στηρίξει στο πλαίσιο της Συνόδου του ΝΑΤΟ κινήσεις που θα στοχεύουν άμεσα τη Ρωσία ή θα υπονομεύουν τις τουρκορωσικές σχέσεις.

Η Τουρκία ισορροπεί σε δύο βάρκες

Η Άγκυρα επιχειρεί να διατηρήσει μια δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Μόσχα.

Από τη μία πλευρά, επιδιώκει να ανοίξει ξανά την πόρτα των F-35, να εξασφαλίσει τα F-16 και τους κινητήρες του KAAN και να βελτιώσει συνολικά τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από την άλλη, δεν θέλει να εμφανιστεί ότι εγκαταλείπει τη Ρωσία ή ότι παραδίδει το «ρωσικό χαρτί», το οποίο χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια ως διαπραγματευτικό μοχλό στις σχέσεις της με τη Δύση.

Το σενάριο μόνιμου «παγώματος» των S-400

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Τουρκία εξετάζει την επιστροφή των S-400 στη Ρωσία.

Ως πιθανότερη λύση προβάλλει η διατήρηση των ρωσικών συστημάτων σε τουρκικό έδαφος, με τη δέσμευση ότι δεν θα εγκατασταθούν, δεν θα ενεργοποιηθούν και δεν θα χρησιμοποιηθούν επιχειρησιακά.

Μια τέτοια φόρμουλα θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως συνολική προσαρμογή της τουρκικής αεράμυνας στα πρότυπα του ΝΑΤΟ.

Οι S-400 θα παρέμεναν τυπικά στην κατοχή της Τουρκίας, αλλά θα έμεναν ουσιαστικά εκτός επιχειρησιακού σχεδιασμού. Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα δεν θα αναγκαζόταν να ανακοινώσει επισήμως ότι επιστρέφει τα συστήματα ή ότι υποχωρεί απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις.

Το μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο μια τέτοια λύση θα θεωρηθεί επαρκής από την αμερικανική κυβέρνηση και το Κογκρέσο για να ανοίξει ξανά ο δρόμος προς τα F-35.

Πίσω από τους πανηγυρικούς τίτλους των φιλοκυβερνητικών μέσων, το μεγάλο παζάρι για τους S-400, τα F-35 και τη νέα ισορροπία στις σχέσεις Τουρκίας–ΗΠΑ μόλις αρχίζει.