Έντονη συζήτηση έχει ανοίξει στην Τουρκία για το μέλλον του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, μετά τα πρόσφατα περιστατικά με πυραύλους που εντοπίστηκαν στον τουρκικό εναέριο χώρο.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Cumhuriyet, ο πρώην πρέσβης της Τουρκίας στη Μόσχα Ümit Yardım έκανε μια ιδιαίτερα αιχμηρή εκτίμηση για το μέλλον του συστήματος, λέγοντας ότι ενδέχεται τελικά να μην χρησιμοποιηθεί ποτέ και να «καταλήξει στα σκουπίδια».

Γιατί δεν χρησιμοποιήθηκαν

Το θέμα επανήλθε στο προσκήνιο όταν το υπουργείο Εθνικής Άμυνας ρωτήθηκε γιατί οι S-400, που αγοράστηκαν από τη Ρωσία το 2017 και παραδόθηκαν το 2019, δεν χρησιμοποιήθηκαν για την αναχαίτιση πυραύλων.

Η απάντηση του υπουργείου ήταν ότι το σύστημα αεράμυνας του ΝΑΤΟ επιλέγει αυτόματα το ταχύτερο και καταλληλότερο μέσο αναχαίτισης, χωρίς να αναφερθεί ειδικά στους S-400.

«Μάλλον θα μείνουν στην αποθήκη»

Ο Yardım υποστήριξε ότι η αγορά του ρωσικού συστήματος έγινε σε μια περίοδο έντασης στις σχέσεις Άγκυρας-Ουάσιγκτον, με στόχο να σταλεί μήνυμα στις ΗΠΑ ότι η Τουρκία έχει και άλλες επιλογές.

Ωστόσο, εκτίμησε ότι το πιο πιθανό σενάριο σήμερα είναι οι S-400 να παραμείνουν ανενεργοί.

«Δεν θεωρώ πιθανό να πουληθούν σε άλλη χώρα ή να επιστραφούν στη Ρωσία. Πιθανότερο είναι να αποθηκευτούν ή, για να το πούμε λαϊκά, να καταλήξουν στα σκουπίδια», δήλωσε.

«Το πραγματικό κόστος είναι τεράστιο»

Ο πρώην πρέσβης τόνισε ότι το κόστος της αγοράς δεν περιορίζεται στα περίπου 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια που πληρώθηκαν για το σύστημα.

Όπως είπε, η αγορά των S-400 προκάλεσε σοβαρές επιπτώσεις:

-επιδείνωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ,

-αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35,

-αρνητικές συνέπειες για την τουρκική αμυντική βιομηχανία.

«Όταν τα συνυπολογίσουμε όλα αυτά, το κόστος δεν είναι μερικά δισεκατομμύρια, αλλά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια», υποστήριξε.

Πολιτική αντιπαράθεση προκάλεσαν στην Τουρκία δημοσιεύματα που υποστηρίζουν ότι εταιρεία τουρκικών συμφερόντων ενδέχεται να εμπλέκεται στην παραγωγή πυρομαχικών που προορίζονται για το Ισραήλ.

Το θέμα έφερε στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση ο βουλευτής του Καλού Κόμματος Τουρχάν Τσομέζ, καταθέτοντας ερώτηση προς τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ.

Αφορμή στάθηκαν αναφορές στον διεθνή Τύπο ότι σε πρόγραμμα πώλησης περίπου 27.000 βομβών της σειράς MK-80, αξίας 660 εκατομμυρίων δολαρίων, προς το Ισραήλ, ενδέχεται να συμμετέχει η αμερικανική μονάδα παραγωγής της εταιρείας Ρεπκόν, μέσω της θυγατρικής της Repkon USA.

Ο Τσομέζ ζήτησε εξηγήσεις από το υπουργείο Άμυνας, διερωτώμενος πώς είναι δυνατόν μια εταιρεία τουρκικού κεφαλαίου, ακόμη και μέσω θυγατρικής στο εξωτερικό,  να συμμετέχει στην παραγωγική αλυσίδα πυρομαχικών που καταλήγουν στο Ισραήλ, τη στιγμή που η Άγκυρα έχει επιβάλει περιορισμούς στο εμπόριο και στην αμυντική συνεργασία με τη χώρα.

Το ζήτημα προκάλεσε έντονη συζήτηση και στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Η εφημερίδα Σοζτζού κυκλοφόρησε με τον τίτλο: «Η βόμβα του Ισραήλ προέρχεται από τουρκική εταιρεία», ενώ η Αϊντινλίκ έγραψε ότι τουρκική εταιρεία θα κατασκευάσει τις βόμβες του Ισραήλ.

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ο βασικός ανάδοχος για περίπου 12.000 βόμβες που ενέκριναν οι Ηνωμένες Πολιτείες για πώληση στο Ισραήλ φέρεται να είναι εταιρεία τουρκικής ιδιοκτησίας, γεγονός που έχει προκαλέσει αντιδράσεις και ερωτήματα για τον έλεγχο των δραστηριοτήτων τουρκικών αμυντικών εταιρειών στο εξωτερικό.

Η εφημερίδα Τζουμχουριέτ, παρουσιάζοντας το θέμα στο πρωτοσέλιδό της, τονίζει ότι «το Ισραήλ χρειάζεται επειγόντως 12.000 βόμβες», ενώ η υπόθεση αναμένεται να προκαλέσει περαιτέρω πολιτική συζήτηση στο τουρκικό κοινοβούλιο.

Την πιθανότητα ανάπτυξης μαχητικών αεροσκαφών F-16 στο νησί εξετάζει η Τουρκία, σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Άμυνας της χώρας, στο πλαίσιο σχεδιασμών που συνδέονται με την ασφάλεια της «τδβκ».

Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, λόγω των πρόσφατων εξελίξεων στην περιοχή, καταρτίζονται σταδιακά σχέδια για την ενίσχυση της ασφάλειας της «τδβκ». Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ των επιλογών που βρίσκονται υπό εξέταση περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη μαχητικών F-16 στο νησί.

Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι οι σχεδιασμοί αυτοί αξιολογούνται στο πλαίσιο των ευρύτερων εξελίξεων στην περιοχή και των αναγκών ασφάλειας που, όπως υποστηρίζεται, προκύπτουν από την τρέχουσα συγκυρία.

H Τουρκία εξετάζει την απόκτηση 12 επιπλέον μαχητικών Eurofighter Typhoon, μετά την ανακοίνωση για αγορά 44, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στα 56 και ίσως ακόμη περισσότερα τα επόμενα χρόνια, αναφέρουν τουρκικά δημοσιεύματα.

Επικαλούμενα πληροφορίες, τα δημοσιεύματα αναφέρουν ότι τα επιπλέον αεροσκάφη ενδέχεται να προέλθουν από το Ομάν, ενώ ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για μεταχειρισμένα Typhoon από Κατάρ και Ομάν, τα οποία θα εκσυγχρονιστούν ώστε να είναι πλήρως συμβατά με τα συστήματα του ΝΑΤΟ.

Γιατί τα θέλει η Αγκυρα

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η Τουρκική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει περίπου 240 F-16 Fighting Falcon και περίπου 20 F-4E Phantom II, τα οποία θεωρούνται πλέον γηρασμένα.

Τα Typhoon θα επιτρέψουν:

-Την οριστική απόσυρση των F-4.

-Την αποστολή μεγάλου αριθμού F-16 για εκσυγχρονισμό στο πρόγραμμα «Ozgur».

-Την παράλληλη ανάπτυξη του εθνικού μαχητικού 5ης γενιάς TAI Kaan.

-Την προώθηση του εκπαιδευτικού/ελαφρού μαχητικού TAI Hürjet.

Όπως αναφέρεται, δεν είναι μόνο «λύση ανάγκης». Το Typhoon θεωρείται ιδιαίτερα ικανό μαχητικό. Μάλιστα, σε άσκηση Red Flag το 2012 είχε καταγραφεί σενάριο όπου Typhoon «κατέρριψε» F-22 Raptor σε προσομοίωση.

Το μεγάλο σχέδιο: 400 μαχητικά

Στην Τουρκία συζητείται ανοιχτά ένας φιλόδοξος στόχος:

400 επανδρωμένα μαχητικά.

Η αποβολή της Άγκυρας από το πρόγραμμα των F-35 Lightning II μετά την αγορά των ρωσικών S-400 και οι κυρώσεις CAATSA «φρέναραν» τον αρχικό σχεδιασμό.

Ακόμη και με 44 ή 56 Typhoon, ο αριθμός δύσκολα θα φτάσει τα 300 επανδρωμένα αεροσκάφη έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Έτσι, αναλυτές προτείνουν «υβριδική» λύση με έμφαση στα μη επανδρωμένα.

Στο τραπέζι βρίσκονται:

-Το μη επανδρωμένο μαχητικό Bayraktar Kızılelma.

-Το stealth drone TAI Anka-3.

Στροφή προς ευρώπη;

Η πιθανή ενίσχυση με Typhoon ερμηνεύεται και ως πολιτικό μήνυμα.

Η Άγκυρα εξακολουθεί να επιδιώκει F-35 και νέα F-16 από τις ΗΠΑ, όμως στο εσωτερικό της Τουρκίας ενισχύεται η άποψη ότι η Ουάσιγκτον δεν αποτελεί πλέον «αξιόπιστο εταίρο».

Η αγορά από το κοινοπρακτικό σχήμα Eurofighter (Βρετανία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία) θα μπορούσε να ανοίξει νέες αμυντικές γέφυρες με την Ευρώπη, σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης.

Κατηγορηματική διάψευση εξέδωσε το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας για τα σενάρια περί αποστολής των S-400 στη Σομαλία.

Στην εβδομαδιαία ενημέρωση Τύπου, το τουρκικό Υπουργείο ξεκαθάρισε ότι:

-Τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας S-400 αποκτήθηκαν για τις επιχειρησιακές ανάγκες των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων και είναι σε κατάσταση επιχειρησιακής ετοιμότητας.

- Δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός για χρήση ή ανάπτυξή τους στη Σομαλία.

-Οι σχετικές αναφορές σε ΜΜΕ και μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν «εικασίες» και δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

Τι κάνει η τουρκία στη Σομαλία

Το τουρκικό Υπουργείο αναφέρει ότι, βάσει διμερών συμφωνιών, η Τουρκία συνεχίζει να στηρίζει τη συγκρότηση των Σομαλικών Ενόπλων Δυνάμεων και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, με στόχο, όπως αναφέρεται, την ασφάλεια των οικονομικών πόρων της χώρας και την προάσπιση των τουρκικών εθνικών συμφερόντων.

Και η τραγωδία με το F16

Στην ίδια ενημέρωση έγινε αναφορά και στη συντριβή F16 που απογειώθηκε από την αεροπορική βάση Μπαλικεσίρ στις 25 Φεβρουαρίου. Τα αίτια του δυστυχήματος, όπως επισημάνθηκε, θα αποσαφηνιστούν μετά την ολοκλήρωση της έρευνας.

Το τουρκικό ΥΠΑΜ εξέφρασε εκ νέου τα συλλυπητήριά του για τον θάνατο του πιλότου, Σμηναγού Ιμπραχίμ Μπολάτ, κάνοντας λόγο για «ήρωα» που έχασε τη ζωή του στο καθήκον.

Με ισχυρό αποτύπωμα εμφανίστηκε η Τουρκία στην άσκηση Steadfast Dart 2026, στέλνοντας, όπως μεταδίδουν τουρκικάμέσα, σαφές μήνυμα αποτροπής προς τη Ρωσία. Πρωταγωνιστής; Το αμφίβιο πλοίο-φορέας SİHA TCG Anadolu, που φέρεται να αναλαμβάνει ρόλο επιτήρησης και αεράμυνας στη Βαλτική, ανοιχτά της Λετονίας.

Σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, η ανάπτυξη αποφασίστηκε μετά από επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις εναέριου χώρου στην περιοχή. Η Διοίκηση Μικτών Δυνάμεων του ΝΑΤΟ στο Μπρούνσουμ έκανε λόγο για «σαφές σήμα» ότι η Συμμαχία είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα σύνορά της.

TB3 με «δόντια» στη Βαλτική;

Κατά τη διάρκεια της άσκησης, μη επανδρωμένα Bayraktar TB3 απογειώθηκαν από το κατάστρωμα του TCG Anadolu ακόμη και υπό δύσκολες καιρικές συνθήκες. Στρατιωτικοί αναλυτές σημειώνουν ότι τα τουρκικά SİHA έχουν αποκτήσει δυνατότητα βολής πυραύλων αέρος-αέρος, όπως ο GÖKDOĞAN, γεγονός που θα μπορούσε να ενισχύσει τον ρόλο αναχαίτισης απέναντι σε εχθρικά drones.

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι τα μικρού ύψους UAV παραμένουν τεχνικά δύσκολος στόχος, λόγω περιορισμών ραντάρ και γεωμετρίας καμπυλότητας της γης. Πιθανή λύση; Πρόσθετα ραντάρ ή χρήση UAV ως ιπτάμενων αισθητήρων.

Καλύπτει η Τουρκία το «κενό» των ΗΠΑ;

Η συζήτηση φούντωσε μετά την αναδιάταξη αμερικανικών δυνάμεων προς νότο, με φόντο ενδεχόμενη ένταση με το Ιράν. Μπορεί όμως η Άγκυρα να υποκαταστήσει την Ουάσιγκτον στη Βαλτική;

Απόστρατοι αξιωματικοί εκτιμούν ότι, παρά τη σημαντική συμβολή της, η Τουρκία δεν μπορεί μόνη της να καλύψει πλήρως το επιχειρησιακό αποτύπωμα των ΗΠΑ. Το βάρος πέφτει στην ενίσχυση του στόλου μαχητικών, με τα F-16 να παραμένουν ραχοκοκαλιά και το πρόγραμμα KAAN να θεωρείται κρίσιμο για το μέλλον. Στο ενδιάμεσο, εξετάζεται περαιτέρω ενίσχυση με Eurofighter Typhoon.