Σενάριο-έκπληξη για τους S-400 της Τουρκίας προβάλλει ο τουρκικός Τύπος, βάζοντας αυτή τη φορά στο κάδρο την Αίγυπτο και συνδέοντας την υπόθεση ευθέως με τη «Γαλάζια Πατρίδα», το Καστελλόριζο και τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Σε ποια χώρα θα πουλήσει η Τουρκία; Ο ισχυρισμός για τους S-400 χτύπησε την Ελλάδα», γράφει το Haber7, ενώ η Yeni Akit ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους:

«Έκπληξη με την Αίγυπτο στους S-400! Η Ελλάδα καταλήφθηκε από φόβο για τη Γαλάζια Πατρίδα».

Το νέο σενάριο: Οι τουρκικοί S-400 στην Αίγυπτο

Τα δύο τουρκικά μέσα, επικαλούμενα δημοσιεύματα του ισραηλινού Τύπου, υποστηρίζουν ότι η Αίγυπτος φέρεται να εξετάζει την αγορά των ρωσικής κατασκευής S-400 που βρίσκονται σήμερα στο τουρκικό οπλοστάσιο.

Μέχρι σήμερα στο τραπέζι των σεναρίων για πιθανή μεταφορά των τουρκικών S-400 σε τρίτη χώρα είχαν εμφανιστεί το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τώρα, σύμφωνα με τον τουρκικό Τύπο, προστίθεται και η Αίγυπτος.

Στο κάδρο η στρατιωτική προσέγγιση Άγκυρας–Καΐρου

Haber7 και Yeni Akit δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη στρατιωτική και διπλωματική προσέγγιση Τουρκίας–Αιγύπτου το τελευταίο διάστημα, παρουσιάζοντας το Κάιρο ως ισχυρότερο πλέον υποψήφιο για ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Παράλληλα, αναφέρουν ότι η πιθανότητα απόκτησης των S-400 από την Αίγυπτο προκαλεί προβληματισμό και στο Ισραήλ.

«Γαλάζια Πατρίδα», Καστελλόριζο και 28ος μεσημβρινός

Εκεί όμως που ο τουρκικός Τύπος ανεβάζει περισσότερο τους τόνους είναι στις πιθανές επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τα δημοσιεύματα συνδέουν ένα πιθανό deal για τους S-400 με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και επαναφέρουν ευθέως το Καστελλόριζο.

Συγκεκριμένα, προβάλλεται η εκτίμηση ότι πίσω από μια βαθύτερη στρατηγική προσέγγιση Άγκυρας–Καΐρου μπορεί να βρίσκεται η τουρκική επιδίωξη για καθορισμό ΑΟΖ Τουρκίας–Αιγύπτου ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η επήρεια του συμπλέγματος του Καστελλόριζου.

Όλα ακόμη σε επίπεδο σεναρίων

Παρά τους ηχηρούς τίτλους, τα ίδια τα τουρκικά μέσα επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής καμία επίσημη επιβεβαίωση για πώληση ή διαπραγμάτευση των S-400 μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου.

Το σενάριο ξεκίνησε από ισραηλινά δημοσιεύματα και τώρα ο τουρκικός Τύπος το μεταφέρει στην Ανατολική Μεσόγειο, συνδέοντάς το με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και την τουρκοαιγυπτιακή προσέγγιση.

Η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει την πίεσή της στην Ουάσινγκτον για την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35, προσλαμβάνοντας εταιρεία lobbying με στενές διασυνδέσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπέγραψε συμφωνία ύψους 2,4 εκατ. δολαρίων με την αμερικανική εταιρεία lobbying Ballard Partners η οποία διατηρεί ισχυρές σχέσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο και το Ρεπουμπλικανικό περιβάλλον.

Σύμφωνα με έγγραφα που κατατέθηκαν στο αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης και εξετάστηκαν από το Middle East Eye  η συμφωνία υπογράφηκε στις 8 Αυγούστου και προβλέπει αμοιβή 200.000 δολαρίων τον μήνα για διάστημα ενός έτους. 

Αντικείμενο της Ballard Partners είναι η παροχή υπηρεσιών κυβερνητικών σχέσεων, στρατηγικής συμβουλευτικής και εκπροσώπησης των τουρκικών συμφερόντων απέναντι στην αμερικανική κυβέρνηση, ενώ η εταιρεία θα ενημερώνει την Άγκυρα για τις εξελίξεις στο Κογκρέσο και την αμερικανική πολιτική. 

Στο επίκεντρο η επιστροφή στα F-35

Η συμφωνία έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει την επανένταξή της στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35

Η Τουρκία απομακρύνθηκε από το πρόγραμμα το 2019, μετά την απόκτηση των ρωσικών συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας S-400, με την Ουάσινγκτον να επικαλείται κινδύνους για την ασφάλεια της αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογίας.

Η Άγκυρα εξακολουθεί να διεκδικεί την απόκτηση των F-35 που προορίζονταν για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία. Παράλληλα, εξετάζονται σενάρια για την απομάκρυνση ή μεταφορά των S-400, προκειμένου να ξεπεραστεί το βασικό εμπόδιο στις σχέσεις με την Ουάσινγκτον. 

 Ποιοι βρίσκονται πίσω από το lobbying

Η επιλογή της Ballard Partners μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Επικεφαλής της εταιρείας είναι ο Brian Ballard  εξέχων Ρεπουμπλικανός παράγοντας της Φλόριντα και άνθρωπος που έχει εργαστεί για την προεκλογική εκστρατεία του Ντόναλντ Τραμπ.

Στην ομάδα που θα χειριστεί την τουρκική υπόθεση περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο πρώην Δημοκρατικός βουλευτής της Φλόριντα Robert Wexler , καθώς και ο Thomas Boodry ο οποίος είχε διατελέσει ειδικός βοηθός του Τραμπ και ανώτερο στέλεχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας για νομοθετικές υποθέσεις. 

Η Ballard Partners είχε συνεργαστεί ξανά με την Τουρκία το 2017, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρούσε να προωθήσει τα συμφέροντά της στην Ουάσινγκτον. 

 «Επένδυση» της Άγκυρας στην Ουάσινγκτον

Η νέα συμφωνία δείχνει ότι η Τουρκία επενδύει σημαντικά στην προσπάθεια να δημιουργήσει πολιτικά και θεσμικά ερείσματα στην Ουάσινγκτον, την ώρα που το ζήτημα των F-35 βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της αμερικανοτουρκικής ατζέντας.

Αν και το ίδιο το συμβόλαιο αφορά ευρύτερα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας και δεν κατονομάζει ρητά τα F-35  η χρονική συγκυρία και οι επιδιώξεις της Άγκυρας συνδέουν άμεσα τη νέα εκστρατεία lobbying με την προσπάθεια επιστροφής της Τουρκίας στο αμερικανικό πρόγραμμα των μαχητικών.

Σε έναν δύσκολο γρίφο χωρίς καθαρή έξοδο φαίνεται να έχει μετατραπεί για την Άγκυρα το ζήτημα των ρωσικών S-400 και της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Η αρθρογράφος της T24, Μπαρτσίν Γινάντς, υποστηρίζει ότι οι προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί για θετικές ανακοινώσεις μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ διαψεύστηκαν, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο εξακολουθεί να εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικό.

Όπως αναφέρει, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, σε έγγραφο που απέστειλε στο Κογκρέσο, ξεκαθάρισε ότι οι όροι που έχουν τεθεί σχετικά με τους S-400 δεν έχουν ακόμη εκπληρωθεί.

Οι διαπραγματεύσεις στρέφονται προς τη Μόσχα

Σύμφωνα με την αρθρογράφο, το κέντρο βάρους των διαπραγματεύσεων φαίνεται πλέον να μετακινείται από την Ουάσιγκτον προς τη Μόσχα.

Η λύση να παραμείνουν οι S-400 αποθηκευμένοι και να μη χρησιμοποιηθούν ξανά δεν φαίνεται να αρκεί για να πειστεί το αμερικανικό Κογκρέσο. Για να απομακρυνθεί όμως το σύστημα από την Τουρκία και να παραδοθεί σε τρίτη χώρα, απαιτείται η έγκριση της Ρωσίας.

Και εκεί αρχίζουν τα δύσκολα.

Η Γινάντς σημειώνει ότι υπάρχουν σοβαρά εμπόδια ακόμη και στα σενάρια μεταφοράς των S-400 στο Κατάρ ή στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Στη βάση Αλ Ουντέιντ του Κατάρ, τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική βάση στη Μέση Ανατολή, βρίσκονται αμερικανικά αεροσκάφη και υποδομές υψηλής στρατηγικής σημασίας. Κατά την ίδια, είναι εξαιρετικά απίθανο οι ΗΠΑ να αποδεχθούν την ανάπτυξη των ρωσικών S-400 σε ένα τέτοιο περιβάλλον.

Αντίστοιχα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν κατάφεραν να προχωρήσουν στην αγορά F-35, μεταξύ άλλων λόγω των σχέσεών τους με την Huawei και της χρήσης κινεζικού εξοπλισμού στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές τους.

Το «κρυφό αγκάθι» της Huawei

Η αρθρογράφος προειδοποιεί ότι ακόμη και αν η Τουρκία επιλύσει το ζήτημα των S-400, μπορεί να βρεθεί μπροστά σε ένα νέο εμπόδιο: τη χρήση εξοπλισμού της Huawei στις υποδομές 5G.

Το θέμα αυτό δεν έχει ακόμη τεθεί στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων, ωστόσο, σύμφωνα με την T24, μπορεί να εξελιχθεί στο επόμενο «κρυφό αγκάθι» για την τουρκική επιστροφή στα F-35.

Τι θα ζητήσει η Ρωσία;

Ακόμη όμως και αν βρεθεί τρίτη χώρα που θα δεχθεί να αγοράσει ή να φιλοξενήσει τους S-400, θα απαιτείται η συγκατάθεση της Μόσχας.

Η Γινάντς θέτει το κρίσιμο ερώτημα: Γιατί να επιτρέψει η Ρωσία στην Τουρκία να απαλλαγεί από το σύστημα χωρίς αντάλλαγμα και, κυρίως, τι θα ζητήσει από την Άγκυρα;

Και ακόμη κι αν η Τουρκία δεχθεί τις ρωσικές απαιτήσεις, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι το αμερικανικό Κογκρέσο θα εγκρίνει τελικά την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35.

«Δεν μπορούν να μείνουν στο κουτί, δεν μπορούν εύκολα να φύγουν»

Η Τουρκία βρίσκεται έτσι εγκλωβισμένη σε ένα δύσκολο δίλημμα.

Οι S-400 δεν μπορούν απλώς να παραμείνουν για πάντα αποθηκευμένοι, η απομάκρυνσή τους απαιτεί ρωσική συναίνεση, ενώ ακόμη και η πλήρης διευθέτηση του ζητήματος δεν διασφαλίζει την απόκτηση των F-35.

Η αρθρογράφος της T24 καταλήγει ότι το κόστος των αποφάσεων που ελήφθησαν κεντρικά, χωρίς να υπολογιστούν επαρκώς οι συνέπειες, αποδεικνύεται πλέον εξαιρετικά υψηλό για την Τουρκία.

Η BAE Systems ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε η παραγωγή των 20 Eurofighter Typhoon που έχει παραγγείλει η Τουρκία, σηματοδοτώντας την έναρξη υλοποίησης ενός από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά προγράμματα της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Σύμφωνα με την εταιρεία, η κατασκευή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις υπόλοιπες χώρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα Eurofighter, ενώ τα πρώτα έξι μαχητικά αναμένεται να παραδοθούν το 2030.

Η συμφωνία συνοδεύεται από πακέτο εκπαίδευσης, τεχνικής υποστήριξης και ανταλλακτικών, αξίας περίπου 2,5 δισ. λιρών, το οποίο θα καλύψει τους πρώτους πιλότους και τεχνικούς της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Οι παραδόσεις θα ολοκληρωθούν σε τρεις φάσεις: έξι αεροσκάφη το 2030, οκτώ το 2031 και τα τελευταία έξι το 2032.

Τα μαχητικά θα είναι διαμόρφωσης Tranche 4 και, σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, το πακέτο θα περιλαμβάνει και τους πυραύλους αέρος-αέρος μεγάλου βεληνεκούς Meteor, καθώς και οπλισμό αέρος-εδάφους.

Παράλληλα, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει ανακοινώσει ότι από τον Αύγουστο θα ξεκινήσει η αποστολή Τούρκων πιλότων και τεχνικών στο Ηνωμένο Βασίλειο για εκπαίδευση, ώστε να είναι έτοιμοι όταν τα πρώτα Eurofighter ενταχθούν σε υπηρεσία.

Νέο σενάριο για το μέλλον των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 της Τουρκίας προβάλλουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, συνδέοντάς το με τις διαπραγματεύσεις για τα αμερικανικά μαχητικά F-35.

Το TGRT Haber, επικαλούμενο δημοσίευμα αφρικανικού μέσου, υποστηρίζει ότι η Άγκυρα εξετάζει το ενδεχόμενο να μεταφέρει τους S-400 στην Αίγυπτο και όχι στη Σαουδική Αραβία, όπως είχε αναφερθεί σε προηγούμενες πληροφορίες.

Σύμφωνα με το τουρκικό κανάλι, η επιλογή αυτή εντάσσεται σε μια προσπάθεια εξεύρεσης ισορροπίας στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον, με στόχο να ξεπεραστεί το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί μετά την αγορά των S-400 και να ανοίξει ο δρόμος για τα F-35.

Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχει καμία επίσημη επιβεβαίωση από την Τουρκία ή τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ το δημοσίευμα βασίζεται αποκλειστικά σε πληροφορίες που αποδίδονται σε αφρικανική πηγή.

Σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση έχει προκαλέσει στην Τουρκία το νέο πακέτο φορολογικών κινήτρων που προωθεί η κυβέρνηση για τον υπό κατασκευή πυρηνικό σταθμό Ακκούγιου στη Μερσίνη, ο οποίος κατασκευάζεται και θα λειτουργήσει από τη ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom.

Σύμφωνα με νομοσχέδιο που συζητείται στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, επεκτείνονται έως το 2045 σημαντικές φορολογικές απαλλαγές για το έργο, όπως επιστροφές ΦΠΑ στις κατασκευαστικές εργασίες, απαλλαγές για μηχανήματα και εξοπλισμό και άλλες φορολογικές διευκολύνσεις.

Η αντιπολιτευόμενη εφημερίδα Σοζτζού, επικαλούμενη τον βουλευτή του CHP Ντενίζ Γιαβούζγιλμαζ Deniz, υποστηρίζει ότι τα νέα αυτά κίνητρα αντιστοιχούν σε περίπου 5 δισ. δολάρια και αποτελούν ουσιαστικά το «τίμημα των S-400».

Ο βουλευτής του CHP ισχυρίζεται ότι η Τουρκία πλήρωσε 2,5 δισ. δολάρια για την αγορά των ρωσικών S-400, δεν τους χρησιμοποίησε ποτέ επιχειρησιακά, αποκλείστηκε από το πρόγραμμα των F-35 και βρέθηκε αντιμέτωπη με τις αμερικανικές κυρώσεις CAATSA. Κατά την άποψή του, η κυβέρνηση επιχειρεί τώρα να διατηρήσει τις ισορροπίες με τη Μόσχα παρέχοντας νέα οικονομικά οφέλη στη Rosatom μέσω του έργου του Ακκούγιου.

Ο ίδιος υποστηρίζει ακόμη ότι τα συνολικά κίνητρα που έχουν δοθεί μέχρι σήμερα για το έργο φτάνουν σχεδόν τα 10 δισ. δολάρια και με τις νέες ρυθμίσεις ξεπερνούν τα 14,8 δισ. δολάρια.

Η Σοζτζού συνδέει την υπόθεση με τις τελευταίες εξελίξεις στο θέμα των F-35, υπενθυμίζοντας ότι, σύμφωνα με την επιστολή του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το Κογκρέσο στις 22 Ιουλίου, η αμερικανική θέση δεν έχει αλλάξει.

Όπως επισημαίνεται, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να θεωρούν απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 την απομάκρυνση των S-400 και τη δέσμευση της Άγκυρας ότι δεν θα προμηθευτεί στο μέλλον νέο ρωσικό αμυντικό εξοπλισμό.

Έτσι, η τουρκική αντιπολίτευση επιχειρεί να συνδέσει τα νέα οικονομικά κίνητρα προς τη Ρωσία με το αδιέξοδο που εξακολουθεί να υπάρχει στις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσιγκτον λόγω των S-400, χωρίς πάντως να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι οι δύο υποθέσεις συνδέονται.

Νέες εξελίξεις στα μεγαλύτερα αμυντικά προγράμματα της Τουρκίας ανακοίνωσε ο διευθύνων σύμβουλος της τουρκικής αεροναυτικής βιομηχανίας TUSAŞ, Μεχμέτ Ντεμίρογλου, από τη Διεθνή Αεροπορική Έκθεση του Φάρνμπορο.

Η σημαντικότερη ανακοίνωση αφορά το μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN, καθώς, σύμφωνα με τον Ντεμίρογλου, η Τουρκία διαθέτει ήδη 10 κινητήρες General Electric F110 για τα πρωτότυπα αεροσκάφη, ενώ από τις 9 Ιουλίου έχει ολοκληρωθεί ουσιαστικά η διαδικασία έγκρισης εξαγωγής για άλλους 80 κινητήρες από τις ΗΠΑ. Όπως είπε, απομένουν μόνο οι τυπικές διαδικασίες και δεν αναμένονται καθυστερήσεις στη μελλοντική παραγωγή του αεροσκάφους.

Ο επικεφαλής της TUSAŞ ανακοίνωσε ακόμη ότι η πρώτη επίσημη παράδοση του εκπαιδευτικού αεροσκάφους HÜRKUŞ στην Τουρκική Πολεμική Αεροπορία θα πραγματοποιηθεί στις αρχές Αυγούστου, ενώ τα δύο πρωτότυπα του HÜRJET έχουν ήδη συμπληρώσει σχεδόν 500 ώρες πτήσης. Τέσσερα ακόμη πρωτότυπα αναμένεται να πετάξουν έως το τέλος του 2026.

Παράλληλα, αποκάλυψε ότι η TUSAŞ και η Sikorsky συμφώνησαν στις αρχές του 2026 για την παραγωγή 39 επιπλέον ελικοπτέρων T70 (Black Hawk), με την απαιτούμενη αμερικανική άδεια εξαγωγής να έχει ήδη δοθεί.

Ο Ντεμίρογλου ανέφερε επίσης ότι έγιναν αλλαγές στους όρους της συμφωνίας για τον τελικό χρήστη των ελικοπτέρων, ώστε να ξεπεραστούν τα προβλήματα που είχαν δημιουργήσει οι αμερικανικές κυρώσεις CAATSA, χωρίς όμως να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.